# ipvv chunkB-eligibility-gita (M00020:600-900)

ipvv chunkB-eligibility-gita (M00020:600-900) links incomplete (7 gaps named); no formal theorems bound. Chunk gate BLOCKED; no witness verified.

> Machine rendering — UNREVIEWED, not an approved translation. No English here was human-reviewed.

Canonical: https://svatantrya.net/claim/ipvv/chunkB-eligibility-gita/

## Passage (excerpt as hashed)

```
meva dṛṣṭimanujjhan samyagvyutpādakaḥ śāstrakāraḥ iti ucyate | 
saugataprabhṛtayastu tatkāriṇaśca taddveṣiṇa iti | etacca mayā kathāmukhatilake 
vitatya nirūpitam, anveṣyaṃ tat eva | apūrvāṃ praṇāmabhaṅgīṃ paśyan kaścit 
vyāmuhyedityā-

(page 21)

śayena ṭīkākārastatsamarthānāṃ karoti jayanamaskārādi iti | ādipadena 
vandanapradhyānaprabhṛti gṛhyate | iha dvayaniṣṭaṃ yat rūpaṃ, tat 
anyataramukhena pratipādyamānamubhayaviśrāntau paryavasāyayitayam | ghaṭo 
bhāsate, ghaṭaḥ paśyatīti hi ghaṭaṃ nirbhāsamānaṃ nirbhāsayatīti 
arthapratipattiḥ | ubhayaniṣṭhaṃ ca prahvatvamatra asyeti | utkarṣaśca ato'syeti | tat 
jayati-jayasi-jayetiśabdaprayoge parameśvarotkarṣamukhena pravṛtte'pi 
svātmanyagbhāvanātmakaṃ prahvatvamālambanīyamaparathā utkarṣasya 
anirvāhāt | evaṃ namo-namāmi-vande-ityādiprayoge 
svātmanyagbhāvanaparāmarśamukhena pravṛtte'pi īśvarotkarṣaviśrāntirāśra-
yaṇīyā | tadidamubhayamekameva vastu dvyaṃśamapi sadiha śloke ā samantāt 
veditaṃ śabdena saṃmukhīkartavyasamastaśrotṛjanasphuṭaparāmarśayogyaṃ 
kṛtam | arthākṣiptaṃ hi sarvasya na gocaraḥ | atyantadurlabhaṃ dāsyam iti 
kathañcit ityanena uktamiti sutarāmātmaviṣaye nyagbhāvanamuktamuktam | 
mahāphalaṃ taddāsyam iti īśvarasya utkarṣaḥ dāsatvādeva svāmini īśvare 
labdhe punarīśvarapadaṃ māheśvaryaparyavasitameva | mahāphalapadena 
ṭīkākāraḥ samastasampatsamavāptihetum iti padaṃ 
pratyabhijñāviśeṣaṇamapi dāsyaviśeṣaṇamiti darśayati | vṛttau ca 
sūcito'yamartho dāsyalakṣmīḥ ityanena | dāsyaprabhavā lakṣmyaḥ samastāḥ 
saṃpadaḥ parameśvaraprasādāt labdhā yeneti | anyathā 
lakṣmīśabdopādānamasaṃgataṃ syāt bahvarthaviṣayatāprakaṭīkaraṇaṃ ca | 
vācāpi vā iti apiśabdāt kāyenāpīti mantavyam | tahāhi prahvatā ca 
utkarṣaṇaṃ ca tathā prakāśaparāmarśanarūpaṃ mānase saṃvedane 
tatsārarūpe ca vāktattve viśrāntam, natu jaḍe śarīre | tena manovāgātmakaṃ 
yadavibhaktaṃ saṃvicchakteḥ, tadeva arpayatā bhaktena

(page 22)

viśvamarpitaṃ bhagavati bhavatīti | tadāgame

------svātmānaṃ ca nivedayet |

iti kathitam | nivedayediti arpayet niścayena vidyāmayaṃ ca kuryādityarthaḥ | tatastu 
tannāntarīyakatvādeva śarīradhanadārā dīnāmapi tatra arpaṇaṃ jāyate iti 
pūjanahavanaśirovinamanāṣṭāṅgapraṇipātanādi tadanumānahetutayā 
upacārātpraṇāma iti vyavahriyate, na mukhyatayā | satyam iti kāmaṃ 
vighnaśamanamiyataiva saṃpadyate, adhikaṃ tu prayojanamādau paṭhitasya 
tatprahvatānibandhanasya ślokavākyaikadeśasyeti | adyāpi iti avicchinnatayā 
pustakaniveśadvāreṇa aśeṣahṛdayasaṃkrānteḥ | tatraiva hi āveditatvasya 
upayogaḥ, nātmanīti bhāvaḥ | vyākhyātṛpadamabhyarhitamiti pūrvam | 
pratyabhijñopapādane hi anumīyate īśvarasāṃmukhyam | 
īśvarasāṃmukhyapūrvakam iti | nanu vyākhyātari pratyekametadarthānupra-
veśāducitametat, śrotṝṇāmiti tu katham | nahi śrotāpratyabhijñāmupapādayati, 
naca dāsyamiti antaḥ pṛthak parāmarśo yukto vākyārthaparāmarśaikyāt | 
śrotāpi prathamata etadvākyaṃ paṭhanneva evamantaḥ parāmṛśati-ahamadhunā 
evaṃvidhalokottararahasyopadeśabhājanatvaprāptyanumitādeva 
parameśvaraprasādāt maheśvaradāsyaprāpaṇāpūrvikā pratyabhijñā yā 
amunā vyākhyātrā upapādyate, tatra adhyeṣaṇatatsamarthācaraṇarūpaṃ 
prayojakavyāpāraṃ karomi, yena ahamapi ācāryapadaprāptiyogyatayā 
parameśvaradāsyaṃ tān janānapi prāpayya janopakāramicchan iti | tathāca 
rahasyapraṇavādimantrabījārthamavidvānapi tadanucintanāt tatphalamāsādayati | 
evaṃ śiṣyo'pi | adhyavasāyayogābhāvāddhi buddhilakṣaṇaṃ 
pramātāramanāruḍho'pi ayamartho vāstave pramātari visrāmyati tasya 
pramāturasya

(page 23)

ca parāmarśasya vastuta ekarūpatvāt | sajātīyahaṭhānudhāvanaṃ hi 
loṣṭajalādiṣu jaḍeṣu mahābhūteṣvapi dṛṣṭam | tathāca 
jñānamasaṃkucitanirvikalpakasaṃvidrūpaṃ pauruṣaṃ 
śāstravyatiriktadīkṣādyupāyakamapi, tadaparamadhyavasāyapadaprāptaṃ tu 
saṃkucitasaṃvidrūpaṃ bauddhaṃ yadarthaṃ śāstrādi ucyate | ajñānamapi 
saṃkucitāvikalpasaṃvedanarūpaṃ puruṣaniṣṭhaṃ, 
saṃkocādhyavasāyabhūmyārūḍhaṃ tu buddhiniṣṭhamiti dvidhā manyante 
āgamikāḥ-iti śrīmanmataṅgādiśāstramatra arthe paryeṣyam | 
tadabuddhipūrvakamapi śiṣyāṇāmetatparāmarśamayasaṃvedanamayatā jāyate 
svāpamadayoḥ kartavyaparāmarśamayasaṃvedanavat | āsādya iti 
pratyabhijñāmupapādayāmi iti ca dvau ṇicau | vṛttāvapi ekākisaṃpadā iti 
vacanena parasyāpi tadeva parameśvaraprasādaikahetukataddāsyasaṃpat-
saṃcāraṇaṃ sūcitamiti āsādya iti ṇijdvayārtho vyākhyātaḥ | 
pratyabhijñāpayāmīti ca ṇijdvayṃ vṛttau, yāvadeva ca 
rahasyopadeśayogyatvāvāptyanumeyo māheśvaraprasādaḥ, tāvat ātmaparo-
pakārakaraṇasamartho'haṃ jāta eveti | vṛṣṭaśceddevaḥ, saṃpannāḥ śālayaḥ 
iti vadayamucita eva śiṣyasya parāmarśaḥ | vastutaśca ekātmakatvāt 
tatprakāśanāvicchedasyaivaca mohāpasāraṇena saṃpādyatvāt granthakārasya 
tu ayameva udyamaḥ-matparāmarśamayāḥ pratyekaṃ sarve saṃpadyantām | 
śāstrakāravadeva ca vyākhyātṝṇāmapi śiṣyān prati sa tathaiva yuktaḥ |

matsamatvaṃ gato janturmukta------|

iti hi mahāvyāptibhāvane'yameva tātparyārthaḥ | evaṃ 
sūtravṛttipāṭhaparāmarśa eva śrotṝṇāmapi parameśvarasaṃmukhībhāvaṃ 
dadātyeva | kiṃca vyākhyātrāpi paṭhyamāne sūtravṛttigranthe 
durlabheśvaradāsyā sādanādvāreṇa janasya ayamupakāramicchan 
tatpratyabhijñāmupapāda-

 (page 24)

yatītyevaṃbhūtamarthaṃ pratibimbakalpaṃ bimbasthānīyāduttamapuruṣārthāt 
pratisaṃkramaṇavaśādāyātaṃ pratipādya adhikārirūpatāsaṃvedanāt jano 
jāyamāno yaḥ kaścit, sa iha upakārya iti | evaṃrūpāt svātmani abhyuditāt sadā 
ahaṃ jana upakāryaḥ, taddurlabhesvaradāsyāsādanaupayikāmanena 
upapādyamānāmupapattyā sthāpyamānāṃ pratyabhijñāmupapādayāmi 
ahamapi upapattyā hṛdaye sthāpayāmi tāmupapattimavadhārayamāṇaḥ iti 
iyatpratipattiparyantā pratipattiḥ | atra tāvat kauśalāt saṃkramaṇe'pi 
parāmarśasāmyaṃ darśitam, anyatrāpi tu evam | yata eṣa eva 
adhikāryanadhikāriṇorviśeṣaḥ | tathāhi tvāṃ gacchetyupadiśāmīti 
śruteryathārthamavabuddhya māmayaṃ gaccheti upadiśatīti dvitīyaṃ 
pratisaṃkrameṇa sopānamāruhya tat gacchāmīti tṛtīyaṃ padamāsādya 
vākyārthajño bhavati | anadhikārī tu prathamasopāna eva viśrāmyati | evamayaṃ 
vivakṣati, enaṃ prerayatītyapi bhavatsopānāntaraṃ na vakturabhisaṃhitaṃ 
kartvavyatve tu na viśrāmyatītyalamavāntareṇa | sarvathā 
śrotṛpadamupannārthameva | ādigrahaṇāt śravaṇa iti mantavyam | 
evamapūrvāṃ praṇāmabhaṅgīṃ samarthya tadvākyapāṭhaṃ ca 
saprayojanīkṛtya kathaṃcit iti sautraṃ vivarītuṃ yā vṛttiḥ 
parameśvaraprasādādeva iti, tāṃ vyākhyātumāha yaccedam iti  | cakāraḥ 
prameyāntaraṃ vyākhyeyaṃ samuccinoti | bhaktyā iti tatsvarūpasamāveśabalāt 
hi tasmin paramārthataḥ svasvarūpe bhagavati prakāśamāne 
bhrāntāpāramārthikābhimānatucchatāvedanodayāt tatraiva satye 
pūrṇānandarūpe satatasamāveśaprābalyaṃ vidyālakṣaṇaṃ bhaktiḥ, tayā | 
anantaphalārthitvena mokṣalakṣaṇo ya āsvādaḥ paripūrṇo viśvarūpatāmayo 
dṛkkriyātmā

(page 25)

vimarśaḥ, sa eva prakṛto yatra | tena kāṇādokto jāḍyātmā na mokṣa ityāha 
mokṣasya ca ya āsvādaḥ, evaṃbhūto'sāvityaṃśena vimarśaḥ | bhaktyā hi 
tatparameśvaraviṣayavaivaśyasamāveśarūpayā yaḥ svātmaprakāśaḥ, sa eva 
anāśaṅkyamānapunarvyutthānatayā mokṣaḥ | dharmasya iti 
praṇayāparanāmna iti yāvat | māyāntaraṃ māyāmadhyaṃ cārayati bhramayati, 
māyāntare ca carati | māyātattvaṃ hi dharmādīnāmāyatanam, buddhitattvaṃ tu 
vibhavasthānamiti nirṇeṣyate | atra hetuḥ niyatiśaktyotthāpitam | aśvamedhāt 
kṛtāt yo'dhivāsaḥ saṃkucite saṃvittattve, sa tasmin saṃkocabhāge māyātmani 
niviṣṭa iti yuktam, na saṃvidbhāge saṃkocāpagame tatra tadabhāvāt | sa eva ca 
buddhāvadhyavasāyayogyatayā vikasvarasvarūpaḥ phalāyeti | tasya dharmasya 
māyābuddhigatasya niyatitattvaṃ niyāmikā pārameśvarī śaktiḥ 
śrūtyādiśāstraprasaramayī nimittam | etaduktaṃ bhavati mokṣāsvādasavidhasya 
parameśvarabhaktivaivaśyasamāveśasya māyottīrṇatvaṃ vyāpakaṃ, 
tadviruddhaṃ ca māyāntarvartitvam | tasya kāraṇaṃ dharmaḥ kathaṃ 
svakāryaviruddhavyāptaṃ prahvaṃ prati hetutāṃ gacchet | tadayaṃ prayogaḥ-na 
bhaktivaivaśyaṃ dharmaphalaṃ mokṣāsvādamayatvopalambhāditi 
dharmaphalatvavyāpakamāyāntarvartitvaviruddhamāyottīrṇatāvyāptasya 
mokṣāsvādamayatvasya upalabdhiḥ svavyāpakaviruddhavyāptasya 
dharmaphalatvasya niṣedhaṃ karoti | viśṛṅkhalaḥ svaniyatikalpitadharmādyana-
pekṣo ya īśvarasya prasādo māyāpaṭapracchannatātmakasvasvātantryopa-
kalpitakāluṣyāpasāraṇena svasvabhāvaprakaṭanātmakanairmalyamayo 
yo'hametatpramātṛrūpatayā pracchannaḥ svasvarūpeṇaiva prakāśe vimṛśāmi 
cetyevaṃrūpaḥ, tadyogyatātmanā prakāraviśeṣeṇa, na anyena laukikena 
prakāreṇa, bhavanamasya saṃbhāvyam | sarvathā nairmalyātmā prasādo 
bhagavadrūpatā,

(page 26)

tādātmyaṃ mokṣa eva | na tatra māyāsaṃskāraḥ, iha tu so'pi tadicchayaiva 
lokānugrahakṛtyanirvāhaṇakāriṇyā astīti | pātratārūpeṇa iti 
lokāprasiddhaprakāraviśeṣaṇamupāttam | māyīyo hi kāryakāraṇabhāvaḥ 
svapnagatakulālaghaṭanyāyena svātantryasāratathābhāsanarūpasaṃvinniṣṭha-
pāramārthikakartṛtvātmakakāryakāraṇabhāvabhittiviśrānto māyāmaye loke 
hṛdayaṅgamatvātprasiddhaḥ | satu yatra nopapadyate, tatra sa pāramārthikaḥ eveti 
yat vyākhyātaṃ, tattadvastu brūte anena khaṇḍanena vṛttikāraḥ iti sarvatra 
vivṛtikārasya śailī | dharmādhrmādiphale'pi vastuni asti 
dharmādyadhiṣṭhātṛbuddhimadadhiṣṭhānanāntarīyakaparameśvaraprasādo-
payoga ityāśaṅkya evakāro vṛttau, vyākhyātaśca viśṛṅkhalaśabdena | kenacit 
prakāreṇa ityasya kathaṃ pañcamyā vyākhyānamityāśaṅkya tridhā 
samarthayate | prakāratvaviśiṣṭārthābhidhāyibhyaḥ kimādibhyaḥ svārthe 
thamupratyayo vidhīyate-kaḥ prakāraḥ katham | tasya tu bāhyasaṃbandhyape-
kṣayā ucitavibhaktyarthaḥ kalpyate | iha  ca heturūpatāprastāvāt pañcamyartha 
eva ucitaḥ, natu tṛtīyārthaḥ, niyamena anupraviṣṭo'treti ekaḥ prakāraḥ | atha 
yathā bhāvavacanānāmityatra bhāvakartṛkāṇāmityayamartho vacanāśabde 
kartṛsādhane prakṛtyarthāṃśasya upāyamātrasya avivakṣaṇāt, evaṃ 
prakāravacana ityatra vacanaśabde karaṇasādhane karaṇarūpatāpanna-
prakārārthaviśiṣṭāyāḥ prakṛtesthamuḥ | tathāca tṛtīyānte naiva prasiddho 
vigrahaḥ | evamapi hetureva sūtre kāraṇatvena vivakṣita iti pratipādayituṃ vṛttau 
hetutāṃ asandigdhāmabhidhātuṃ pañcamī prayukteti dvitīyā vyākhyā | 
anayordvayorapi vyākhyayorhetuviśeṣa eva hetuprakāra uktaḥ | athāpi evaṃ syāt-
prakāra iti prakṛṣṭaḥ kāraḥ, prakṛṭā kriyā, viśiṣṭaḥ kriyābheda ucyate |

(page 27)

ataśca evaṃ yena dravyaguṇādibhedamātreṇa thamuḥ prayujyate śabdaḥ iti kiṃ 
guṇo dravyaṃ karma vā ityatra arthe kathaṃśabdaḥ iti prayogābhāvāt tadā 
hetuprakāraḥ kathaṃśabdena nocyate, apitu kriyāprakāra eva | kriyā ca iha 
āsādanakriyā, tasyāḥ prakāro hetubhedakṛta eva | parameśvaradāsyāsādanaṃ 
hi anyadeva ārtijijñāsāphalautsukyādinimittam, ayaṃ tu anya eva āsādanabheda 
iti kathaṃciditiśabdaḥ āsādyaśabdena saha milito vyākhyātavyaḥ | 
maheśvaraprasādahetukāsādanabhedo'yaṃ pūrvabhāvī vṛttau vyākhyāto 
labdhaśabdena ktāntena paurvakālikatvasya vyākhyānāt samāsena ca 
kartṛśarīrānupraveśakāriṇā kartṛdvāreṇa vākyārthānuprāṇakatvāt | 
sphuṭīkaraṇaṃ samānakartṛkatvasya dhātvarthasaṃbandhasya ca 
āsādanabhedena āsādya iti sāmānyaviśeṣabhāvena kriyākaraṇabhāva 
upalakṣyopalakṣaṇabhāvo vā | tasyaiva iti evakāreṇa anyānapekṣā uktā | yayā 
ityādinā phalanirūpaṇadvāreṇa phalābhisandhānābhāva uktaḥ | tadbhāvaṃ 
tadāsvādalābhena tadāveśavaivaśyaṃ gataṃ mānasameṣāmiti bhakteḥ 
svarūpamuktam | alabdhatadāsvādasyāpitu tatra prāptigrahaḥ śraddheti | tadāhuḥ

śraddhāphalaṃ bhaktiruktā tadvinā nāsituṃ ghaṭaḥ |

iti | atha janasyāpyupakāramicchan iti sūtrāṃśe vṛttim ahamekākisaṃpadā 
lajjamānaḥ itīmāṃ vyākhyātumupakramate sajjanena ca  iti | caḥ 
prameyāntarasamuccayaṃ kurvan pūrvavat vyākhyeyāntaropakramadyotakaḥ | 
īśvaradāsyāsādanādeva pūrṇatātmakaḥ sajjanabhāvaḥ | apūrṇa eva hi 
svātmānaṃ sarvataḥ pūrayiṣyāmīti paramapakaroti, nopakaroti vā, tato durjanaḥ 
| ata eva bhāvyam iti avāśyake ṇyat |

(page 28)

ātmambhariṇā tena avaśyaṃ na bhūyate iti ahamiti pūrṇatvāvaṣṭambha-
parāmarśaḥ | nau labdhadurlabhataddāsyo'hamekākibhattyeti vaktavyam, kiṃ 
lakṣmīsaṃpacchabdābhyām | samasteti sautrasya pratyabhijñāviśeṣaṇasya 
dāsyaviśeṣaṇatāpiśunasūcanam, na prayāsāntareṇetyāśaṅkya āha saṃpat 
iti | aiśvaryamayī maheśvarasamāveśarūpā yā prakṛṣṭā bhaktiḥ 
phalāṅgibhāvabhāgibhavānīvallabhabhaktyantaravilakṣaṇā vivakṣitā, sā 
lakṣmīśabdena saṃpatpadena ca samastetyasya dāsyaviśeṣaṇatāsūcanena 
nirdiṣṭā | saṃpatpadaṃ vyākhyeyapratyāsatteḥ pūrvamupāttam, tatprasaṅgāt tu 
caramaṃ lakṣmīśabdaḥ | nanu prakṛṣṭā bhaktiḥ phalābhisaṃndhivandhyā 
kathaṃ samastetiviśeṣaṇaṃ viruddhaṃ sahate ityāśaṅkya āha yataḥ iti | 
samastatvamanavacchinnatvaṃ saṃpadām | tacca parameśvarāveśavaśādeveti na 
atra virodhaḥ | yata evaṃbhūtā parameśvarāpattirūpā bhaktiḥ prakṛṣṭā, tata 
eva bahvarthavṛttirlakṣmīśabdaḥ iti dūreṇa saṃbandhaḥ | madhye tu atra 
saṃvādako granthaḥ, tadyojanaṃ ca gītam iti guruṇā arjunaṃ prati

caturvidhā bhajante māṃ janāḥ sukṛtinaḥ sadā |
ārto jijñāsurarthārthīṃ jñānī ca---------|| (bha. gī. 3 | 16)

iti | duḥkhanirākaraṇakāraṇatāniścayena vā sukhasaṃpattihetutāniścayena vā 
tadubhayaviṣayārthasaṃśayena vā jijñāsāśabdavācyena 
tattvajñānanāntarīyakatayā vā parameśvaraviṣayaḥ prahvībhāvo jāyate | 
tadāha māmiti-avicchedena prakāśamānaṃ paramātmānaṃ sopādhiṃ  
pūrve, carame nirupādhiṃ, bhajante sevante utkarṣayanti | tena 
bhaktāścaturvidhāḥ | teṣāṃ madhye'ntyo nityayukto nityaṃ

mayyāveśya mano ye māṃ------| (bha. gī. 12 | 2)

(page 29)

ityuktena samāveśayogena yuktaḥ, nityaṃ ca bhaktyā yuktaḥ, natu ādyatritayavat 
phalaprāptau vivartamānabhaktiḥ | tathā ekatra parameśvara eva bhaktiryasya, natu 
prādhānyena phale, sa viśiṣṭa iti prakṛṣṭatāṃ nirūpya 
parameśvarāveśarūpatayā samastasaṃpannimittabhāvaṃ saṃvādayati

----jñānī tvātmaiva me---| (bha. gī. 7 | 18)

iti | mama pratyabhijñātaparameśvarātmano jñānī ātmā svabhāvaḥ 
parameśvara ityayamartho bhaṅgyā uktaḥ, natu jñānino'hamātmeti | etadeva 
sphuṭayati jñānī hi bhaktaḥ iti | jñānitvameva nāma bhaktiriti yāvat | 
īśvarocitā īśvaratādātmyanāntarīyikāḥ | bahvarthasya vṛttiryasya; naca 
anabhidhānaṃ kababhāvādeva bahutvāvagateḥ | lakṣmīśabdāntāt hi 
nadyṛtaśca (5 | 4 | 153) iti nitye kapi siddhe uraḥprabhṛtiṣu samānatvāt 
naurlakṣmīriti ekavacanāntānāṃ pāṭhastatraiva nityaḥ kap yathā syāt, 
dvibahuvacanāntatve tu vibhāṣeti | iyatā maheśvaradāsyaṃ 
maheśvarapratyabhijñānaprāṇitaṃ bhaktatvamātmano jātamiti 
pratyabhijñāgatamapi samastetyādiviśeṣaṇaṃ kathañciditi vinivedite 
jñānitādvārāyite dāsye balādeva saṃkrāntamityukatam | īdṛśena ya 
ekakisaṃpadā lajjate, tata eva ārdrāśayaḥ sarasavimalahṛdayaḥ, ata eva 
viśvarūpaparameśvarasamāveśocitahṛdayastena | śeṣaḥ 
pratyabhijñātasvasvabhāvaṃ parameśvaratādātmyāpannaṃ janaṃ muktvā yaḥ 
kaścidanyo bhūtabhaviṣyadvartamānapramātṛprabandharūpo janaḥ, tasya nija 
ucito yaḥ prabhuḥ pratyabhijñāpayituśca nijastadviṣayaḥ 

bhūuto'nusandherudhāryo jñāninā tu mṛtoddhṛtau |

ityāgamaḥ, tasya prabhorasau saṃbandhaḥ pratyabhijñātṛpratyabhijñeyatā-
lakṣaṇo mahāphalaḥ samastasaṃpadavāptihetuḥ, tasyeti vā pratyabhijñā-

(page 30)

payiturardrāśayasya īśvarasamāveśāt sarvaśakterjanairyaḥ saṃbandhaḥ 
pratyabhijñāpayitṛpratyabhijñāpyalakṣaṇaḥ | etat tu vyākhyānadvayamapi 
ṭīkāvākyasya asthānapunaruktatāvaham | tasyāpi paramātha iti 
vṛttikhaṇḍavyākhyāne hi idamucitam vakṣyate ca īśvarapratyabhijñāpi 
janasya uttamaphalā iti | tasmādārdrāśayagatatvenaiva vyākhyeyam | tasya 
ārdrāśayasya sarvaśakterīśvarasya ca ya asāviti prabhudāsalakṣaṇaḥ 
saṃbandhaḥ, sa mahāphalo vitataphalaḥ svātmopakāra iva paropakāre'pi 
paryavasyatyeva | tena samastasya saṃpada ityapi sūtrārthe vṛttau ca ekākiśabdena 
sūcitametat | yathā ca prasiddhaḥ sujano'pekṣāvaśena paramasya īśvarasya asmi 
dāsaḥ ekākī na saṃpado bhuñje, apitu janamapi pratyabhijñāpayāmi, yena 
asyāpi lābhena tuṣyeyamiti parāmṛśati; tathā kathaṃciditi ātmāśayavaśāt 
mahata īśvarasya dāsyamityādi upapādayāmītyantaṃ vimṛśati | tathāhaṃ 
vimṛśāmi sujanasvabhāvatvāditi vyāptighaṭanāpi sūtravṛttibhyāṃ kṛteti 
vuvṛṇoti yo hi iti | yo yaḥ sujano labdheśvaragāḍhaparicayo dīyate'smai sarvamiti 
dāsaśabdavācyaḥ, sa evaṃ vimṛśati | sujanaśca granthakṛditi svabhāvahetuḥ | 
anevaṃvimarśakatve hi saujanyaviruddhaṃ daurjanyamiti svabhāvaviruddhopa-
lambhāt saujanyaṃ heturvipakṣādanevaṃvimarśakatvāt  vyāvṛttamevaṃ-
vimarśakatvena sādhyena vyāpyate iti vyāptisiddhiḥ | paricayapadena prakriyā-
virahito dāsabhāvo dṛṣṭānte vyākhyātaḥ |  prasiddhasya ata eva 
pratyabhijñāpanāyāṃ kartṛkarmaṇaḥ, natu mukhyakarmaṇaḥ | īśvaram iti 
prasiddhamapi māyāvaraṇādaprasiddhamiti bhāvaḥ | taṃ prati iti anyaṃ janam | 
nanu dṛṣṭānte īśvaraḥ kartṛkarma, prakṛte tu mukhyakarmeti 
śabdasāmyamātraṃ sādhyasya, tataśca yathā gomānayaṃ deśo

(page 31)

vyavahartavyastejoyogāditi dṛṣṭānte gomattvavyavahāreṇa vyāptau 
sādhyadharmiṇi māheyīmattvavyavahāro na sidhyati, tathā prakṛte'pi 
ityāśaṅkya āha ubhayo'rthaḥ iti | na atra vaiṣamyaṃ kiṃcit | 
pratyabhijñāpanaṃ dvikarmakamupakārakaṃ sat saṃpādyatvena sujano 
vimṛśatīti hi vyāptiḥ | tataḥ pakṣadharmatābalāt viśeṣaḥ, yena asau 
hetusādhyayoḥ kaṃcit doṣamādhatte | ata eko'yamartho dvidhā viśadyate iti 
ubhayo'rthaḥ iti uktam | janasya prayojyakarmatā prakṛte-svāminaṃ 
pratyabhijānīhīti, svāminaśca prayojyakarmatā dṛṣṭānte-ucitamimaṃ kṛtyeṣu 
svaṃ pratyabhijānātu svāmī iti paryāyeṇa prayojyakarmatā | saṃjñāpanavat 
pratyabhipūrvo jānātirna buddhyarthaḥ ityāśaṅkāta āha buddhyarthatvāt iti | 
jñātasyāpi mohavaśādajñātasya iva ābhimukhyena hṛdayaṃgamībhāvena 
jñānaṃ pratyabhijñānam | nanu vyāptiviṣayopadarśanaṃ sūtre na dṛśyate, 
tatkathaṃ vṛttāvityāśaṅkya āha tena tasya ca iti | etadarthadvayaviṣaye 
```

## Reading

Withheld. pack L2 entries carry no Sanskrit cites to join on (no verse mapping possible)

## Claims

| Claim | Status | Basis |
|---|---|---|
| Link completeness | FAIL (7 gaps named) | assurance.trace_links_present + gaps |
| Human review | UNREVIEWED (machine rendering; no human sign-off) | assurance.review |
| Deterministic chunk gate | BLOCKED (PROOF_NOT_RUN) | proofs.chunk_gate |
| Manuscript witness | UNPINNED (0 verified corpus-wide) | identity.witness |
| Source-span completeness | UNKNOWN | assurance: ledger span is an excerpt; volume not hashed |
