ipvv chunkV3-F-kriya-trtiyo-close (M00022:5000-5514) links incomplete (7 gaps named); no formal theorems bound. Chunk gate BLOCKED; no witness verified.

The passage

Passage excerpt exactly as hashed (from ipvv/passages.jsonl). Devanagari is not in the ledger, so none is rendered. The recorded hash covers this excerpt, not the edition volume.

pārameśvaraṃ kimapi kṛtyaṃ nirvāhaṇīyamiti so'saṃbhavannapi 
saṃbhāvya eva | prayatna iti caturvidhasya kṛtyasya tatprāṇitatvāt | 
tatprasādādeva iti yatraiva parameśvarātmā prasanno 
dehādyabhimānakāluṣyatyāgena, sa eva mohamahārṇavāduttarītuṃ 
samarthaḥ | tat iti parameśvarokte śāstre yā upapāditā bhāvena iti 
saṃskāro dīkṣādikriyā dhyānādiyogo yogo jñānaṃ tasyāḥ 
samantataḥ sāmarthyāt tāṃ tām iti heyarūpāṃ 
dehaprāṇapuryaṣṭakaśūnyādipramātṛmayīṃ 
bhogādhārabhogyādilakṣaṇāṃ bhuvanabhāvādimayīṃ bhuvaṃ 
pariharaṃstyajan svayaṃ dhyānayogajñānādiṣu 
parameśvaraguruprasādadvāreṇa ca dīkṣādau sa parameśānugṛhītaḥ 
prakāśatāṃ nayati aiśvaryamātmani,-iti pūrveṇa

(page 168)

saṃbandhaḥ | iyati dīkṣādīnāṃ sarveṣāṃ sāmarthyamuktaṃ yadatraiva 
janmani parameśvaratālābha iti yogajñānayoḥ prādhānye'pi 
jñānadīkṣāpūrvakatvāt | yadāgamo

     na cādhikāritā dīkṣāṃ vinā yoge'sti śāṅkare |
     kriyājñānavibhedena sāca dvedhā nigadyate || (mā. vi. 4|6)

iti | yadātu dhyānayogānanabhyasyanneva jñānadīkṣāsamāśvastastadā 
asya kimityāha bhāvanā iti | kecit iti yoginaḥ | vibhūtibhāgam iti 
sarvajñatvasarvakartṛtvayoraṃśamadhikajñānakaraṇasāmarthyamaṇimā-
divibhūtyaṣṭakalakṣaṇaṃ tattadbhuvanaviśeṣaviṣayamiti | tadanena 
pratyakṣata eva adhikasadbhāve'pi na prakṛtasya hāniriti pradarśya yuktyā 
api etadeva upapadyate ityāha nahi iti | ātmabhāva iti paramātmana iti ca | 
ubhayatrāpi parasparaṃ sannidhānayorna virodha iti uktam | nanu mā bhūt 
prāṇāderātmabhāvasannidhānena paramātmanaḥ sannidhāne virodhaḥ, 
svasaṃvedanātmakasvaprakāśatvavirodhastu bhavet | maivam, 
saṃnihitaścet paramātmā, tadasau svaprakāśaikasvabhāvaḥ | tadāha naca 
iti | nanu paramātmā cet svaprakāśaḥ, tarhi prāṇāderātmabhāvaḥ 
katham | tatprathā iti paramātmano yā svātantryeṇa prathā, 
tatprabhāvādeva tasya iti prāṇādeḥ tathā iti ātmatayā prakāśanaṃ 
yataḥ | etadeva draḍhayati apareṣāmapi iti prāṇādervedakatāspṛktvamasti 
vedyatāyāmapīti ekagrahaṇam | bhāvānām iti vastūnām | etat 
spaṣṭayati avastūnāmapyevam iti darśayan abhāvasyāpi iti | nanu 
saṃvittattve mā bhūdīśvaratvamapūrvaṃ sādhyam, prāṇādau tu 
ātmatāniṣedho'pūrva eva sādhyo'stu | so'pi na apūrva ityāha 
prāṇādīnām ityādi |

(page 169)

tathāca iti prameyatayā | prameyaṃ hi smaryate'nubhavavicchedanabalāt | 
pramātṛrūpaṃ tu yadavicchinnaprakāśasāraṃ, tatra smaraṇaṃ na 
upapadyate | tata eva uktaṃ

     natvevaṃ smaryamāṇatvaṃ tattattvaṃ pratipadyate | (spa. kā. 13)
iti | yadvaśāt iti niṣedhavyavahārasiddhisāmarthyāt | prāk iti

     evamanyo'nya----------------------------------------| (1|3|6)

ityatra ṭīkāyāmupapāditametat | cidrūpasya tu iti bhavataiva hi 
upapāditamidaṃ vitatya

     bhinnayoravabhāso hi syāt------------------------| (1|6|2)

ityatra | param iti idaṃbhāvam | upajātā iti nirūḍhiṃ gateti yāvat | 
pūrvam iti

     kaivalyaṃ jāyate sadyo netrayoḥ stabdhamātrayoḥ | (vi. bhai. 113)

iti | upadeśaṃ smārayati parataḥ iti vikalpodaye 
māyāpramāturabhivyaktau | saṃsāraphalaḥ iti 
dharmādharmanibandhanajātyāyurbhogahānādānaprabandharūpasaṃsa-
raṇakārītyarthaḥ | yatra iti tato yuktamuktaṃ tacca 
viruddhasvarūpaprakāśanenaiva nivartyate iti āśayaśeṣaḥ | ata eva iti 
yataścinmayā eva arthāḥ, tataḥ | atra iti asmaddarśane | natu iti mukhyaḥ 
iti sambandhaḥ | sāṃkhyānāṃ tu ayameva mukhyo moha iti saṃmataḥ | 
nanu yadi saṃvinmayā eva arthāstarhi prāṇādirātmaiva, natu anātmā; tat 
kathamuktaṃ prāṇādāvanātmani iti,-ityāśaṅkāmapohati sa tu iti | 
anātmanyātmābhimānastadā bhavati, yadā ghaṭādibhyo'hantocitebhyo 
vyāvṛttya ghaṭāditulyīkṛta eva idantāspade prāṇadehādau bhavati | 
tadāca iti niyate prāṇādāveva ātmabhāve'hantāsarvasvasya

(page 170)

samāropaṇādutthāpite | tadapekṣayā iti 
ahantānurāgasamālambhanalabdhapramātṛtāsaubhāgyamapi 
anujjhitedantāmalakalaṅkaprāṇādikamapekṣyetyarthaḥ | tadeva āha so'pi 
iti nanu iti ca | īśvarasya yena prakāreṇa sarve'rthā ahantāspadaṃ 
yatastena kiṃcidivajāyante tadā prāṇādirna ahantāspadamiti yojanā | 
etadeva upapādayati yataḥ iti | asau iti prāṇādiḥ | ahantā iti 
īśvaradaśāyām | evaṃ prasaṅgena māyāpramātuḥ svarūpaṃ nirūpya 
tadviṣaye niṣedhavyavahāra iti yat prastutaṃ prameyaṃ, tadeva anubadhnāti 
tatra ca iti dehaprāṇādau | krameṇa iti bhāvanābhyāsena | pūrvaṃ hi iti 
bhāvanākramasya abhāve | anivṛttau hetuḥ ghaṭāt ghaṭādīn prati 
grāhakatvāt iti | ubhayatra hi kāraṇamasti nivṛttau ca | tatra 
pravṛttikāraṇadṛḍhasaṃskārasūtranibaddhaṃ ca vartamānaṃ ceti 
nivṛttikāraṇaṃ sadapi udāste, tat vartamānatvavigame 
tatsaṃskāraparikṣaye ca phaliṣyati | tadāha kevalam iti śarīrapātāt iti 
prayāṇaśabdavācyāt | ūrdhvam iti prayāṇānte iti purānirūpite | 
tāvataḥ iti yasya tāvat dehe'hambhāvo vigalitaḥ, sa 
dehasambandhopanatadharmādharmanibaddhadehāntarārambhābhāvāt 
vigate dehe prasṛtilayādibhāve'vatiṣṭhate iti buddhyantādadhvana uttīrṇaḥ 
| yathoktaṃ

     ------------------------------------karmataśca śarīriṇaḥ

ityādi | evaṃ prāṇādyuttaraṇamapi āgamādhikāre vakṣyate | adyaiva iti 
śarīre'pi apatite | apiśabdena stokāvaśeṣatvena 
prāṇaśarīrādāvahantābhiniveśasya sthitirapi astīti vyācaṣṭe 
sarvathānivṛttau śarīrapātāpattyaiva adyetivācoyukterayogāt | nanu tadā 
asya yoginaḥ kutra ahantādārḍhyam | āha tadāca

(page 171)

iti | prāṇādau iti vedyīkṛte | ghaṭādiṣvapivā iti 
samādhānasaṃskāradārḍhye vyutthito'pi śarīrādi na 
grāhakatvadārḍhyena adhiśete iti yāvat | tathā iti pṛthagbhāvabaloditena 
parimitatvena | etat prasiddhena śarīrādinā samīkaroti yathā iti | nanu 
śarīrādergrāhakatvāvasare'pi prāṇādyapekṣayā sphuṭameva 
grāhyatvaṃ, tat kathamuktaṃ yogyatvamiti | etat niṣedhati natu iti | vakṣyate 
iti āgamādhikāre | iyatā ca idamuktam-
grāhyagrāhakabhedaparamparāyā anivṛttau māyāpade 
bhūṣaṇamiyamanavasthā, pramātṛtāyāṃ tu na prameyatāṅgamiti na 
prameyāsiddhidūṣaṇamiti | nanu yadi śūnye śūnyāntaraṃ 
grāhakamiṣyate, tatrāpi śūnyāntaraṃ; kāmamanavasthā | śūnye tu 
cittattvaṃ grāhakamiṣyatām, tataśca prakāśamiti kā anavasthā | 
etadāśaṅkya āha naca iti | aśakyatve hetuḥ tasya grāhakatvābhāvāt iti 
| tatrāpi pūrve hetuḥ, tatrāpi pūrva ityevaṃ neyam | tasya ca iti cittattvasya | 
nirābhāsam iti śuddhe śivatve | viśvābhāsam iti īśvaraparyante | 
śivatvam iti bhāvapratyayena avasthārūpatvamatra vadatā paripūrṇe 
dharmiṇi avasthātari avyapadeśyatāṃ pūrṇatvena āha yathoktaṃ prāk 
pūrṇe tu sarvamasti ityādi | atha ayaṃ dehādāvahantāniṣedhābhyāsaḥ 
kiṃ sarvathaiva atra upayujyate | omiti cet, tarhi sūtre so'pi vaktavya eveti | 
atra āha tacca iti śivatvamīśvaratvaṃ ca pratyabhijñāya siddhyanti 
śivarūpā bhavanti | pratyabhijñānasyaiva svarūpamuktaṃ 
bhaktiśālinaḥ haṭhagrahagṛhītānapohanīyatathābhimānā ityarthaḥ | 
tatra hetuḥ ukta ityādinā uktaḥ, tatrāpi saṃpradāya ityādinā | dehasya 
sukhādiśūnyasya pramātṛtayā saṃvit nāsti, gaura

(page 172)

eva ahaṃ sukhīti hi pramātṛpratipattiḥ; tato dehāvasthāyāmiti na uktam | 
etaduktaṃ bhavati-kecana krameṇa bhūmikāsamārohādabhyāsakrameṇa 
śūnyamapi yāvat pramātrīkṛtaṃ sphuṭatvena vedyatayā adhaspadīkṛtya 
paramārthapramātari abhimānaṃ gṛhṇīyuriti prahataḥ panthāḥ | 
dehaprāṇapuryaṣṭakabaddhāsthā evatu tattyāgamanabhyasyanto'pi 
aniṣiddhatadātmabhāvā eva ullaṅghanakramamanādriyamāṇāḥ śarīre 
cakrādhārādau mahāvidehānandabhūmikādau ca baddhapadāḥ pratyuta 
vedyāntaratādātmyaparipoṣaṇena viśvātmānaḥ saṃpadyante iti tānprati 
dehādāvahantāniṣedhābhyāse na kiṃcit kṛtyam | 
tathāvidhasaṃpradāyapātratāvirahitānāmeva sa upayogī 
abhyastadehādyātmatātyāgāya | paryante tu tairapi 
anavasthābhayādidameva ālambanīyamiti | idānīṃ 
prakṛtamidantāhantayorvirodhamupasaṃharati tadevam iti | nanu yathā vā 
gamanarūpagovyavahāro'prayatnasiddhaḥ pūrvamūḍhasya, tathā 
ātmavyavahāre sati īśvaravyavahāraḥ kva siddhaḥ | yadi tu tatrāpi 
asiddhaḥ, tarhi anavasthā | tāṃ pariharati dṛṣṭāntatvena iti punaḥśabdo 
viśeṣaṃ dārṣṭāntikāt dyotayati | nahi atra ātmā īśvaro bhavatīti 
vyavahāraḥ pūrvaṃ pravartitaḥ | etadevakāreṇa āha | ātmaiva hi viśiṣṭa 
īśvara iti tadvādinaḥ | tadāha puryaṣṭaka ityādi | 
puryaṣṭakaśarīraprabhṛti yat māyīyaṃ, tadrūpaśūnye apṛthagbhūtatvāt 
prakāśāvyatirekāt jñānādiśaktiyogācca 
ātmatveśvaratvavyavahāro'siddhaḥ svātmani caitramaitrādibhedini 
tābhyāmeva nibandhanābhyāṃ sādhyate, natu apṛthagbhāvaḥ 
prakāśāvyatirekaḥ, saca ahamiti vyavaharaṇīyaḥ; ātmāyamiti tu anena 
prakāśāt vyatiriktamiva vyavahriyate | jñānādiśaktimattvaṃ ca jānāmi 
karomītyevaṃrūpamahamityevavyavahārasya nibandhanaṃ, natu īśvara 
ityasya | etat svayamāśaṅkya

(page 173)

yadyapi ityādinā pariharati tathāpi ityādinā prāguktameva smārayan | iha 
iti na kevalaṃ pūrvamiti bhāvaḥ | nanu iha sūtre vyavahāraḥ pravartyate 
itivacanena vyavahārasādhanaṃ karaṇarūpaṃ, taddvāreṇa ca 
kriyātmakamasya śāstrasya abhidheyamiti uktam, pūrvaṃ tu

     -------------------------------pratyabhijñopadarśyate || (1|1|3)

iti pratyabhijñānaṃ, tat kathaṃ saṅgamayitavyamityāśaṅkya 
ekasaṃvedanaṃ vastutattvamityupapādayati pratyabhijñā ityādinā | atra 
ca karaṇasya kriyāyāmupayogāt kriyāyā eva abhidheyatvaṃ śāstraṃ 
prati nirūpitam | kriyā ca karaṇasvarūpavivecanadvāreṇa vācyeti 
pratyabhijñānaṃ pramāṇamasya śāstrasya abhidheyaṃ lakṣaṇīyatveneti 
tatpratipādanaṃ prayojanaṃ pramāṇasvarūpapratipattiḥ, tasyāṃ phalaṃ 
tadvyāpāraṇaṃ, tasya phalaṃ pratyabhijñodayaḥ, tataḥ 
paryantaphalamaparyanuyojya phalāntaraṃ 
pūrṇānandānantaśaktiparameśvararūpatonmeṣa iti tātparyam | nanu 
aprāpte śāstramarthavat itinyāyāt prasiddhe svātmani kiṃ 
śāstravyāpāreṇetyāśaṅkya āha śāstrāṇāṃ hi iti loka iti 
arthakāmādyupayogini pramāṇe vā iti | yaduktaṃ pūrvaṃ

     ------------------------------śāstraṃ mohanivartanam |

iti | asiddha iva iti na vyavahāryo bhavatīti pūrveṇa sambandhanīyam | 
punaḥ iti vṛttyantareṇa ityarthaḥ | nanu prameyādarthakriyā, pramāṇācca 
prameyasiddhiriti prameyasya pramāṇasya ca upayogitvāt 
tadviṣayaviṣamavimohavyapohane 
hetuvyavahārasādhanapramāṇānveṣaṇaṃ kriyatām, pramātā tu kutra 
upayujyate yena tatra vimohāpasaraṇaṃ kriyate | tasya anupayogādevaca 
dūrāpāstā satteti | tataḥ etadapi na vācyamapunarāvṛttiphalaṃ tat 
bhaviṣyati vyavahāraphalatvābhāve'pi

(page 174)

ātmā jñātavyo na sa punarāvartate ityādinayeneti tat kiṃ pramātātari 
mohāpasaraṇenetyāśaṅkāmādisiddhasūtrārthapratyāvartanadiśā 
śamayati yadyapihi iti | sarvatra khalu sa eva upayujyate ca 
bhagavānavabhāsate ca | upapadyate tadyadi na rūpyate tat, pratyuta 
pramāṇaprameyavargo'yaṃ na kvacidasti, na kvacit bhāti, na 
kvacidupayujyate svatantratayeti tātparyam | tathāhi pramātṛprameyavargasya 
jagadantarvartinaḥ prasuptaprāyatāṃ darśayiṣyati 
svātmamātraniṣṭhatvāśayena | ihahi pramāṇasya tisro'vasthāḥ-
prākkoṭiḥ, vartamānatā, phalaparyantatā ca | tatra prākkoṭau pramātureva 
vijṛmbheti darśayati prameyajijñāsāyām iti | sarvatraiva tāvadayaṃ 
pramātā

     duḥkhasaṃśleṣavidveṣī sukhāsvādarasādaraḥ |

ityanena nayena prameyajijñāsayaiva vyāptaḥ | mārgagamanādāvapi tatra 
jijñāsorapi avivekabalopanata eva madhye saṃśaya upajāyate 
yannirdhāraṇāya prekṣāpūrvakārī vyāpriyate | svaśarīramapihi 
paśyannayaṃ tattvamasya jijñāsamāno vivekabalādeva 
saṃśayamutthāpayati-kiṃ yathaiva idamahantāspadaṃ me śarīraṃ, 
tathaiva syāt; uta anyatheti | tataśca saṃśayāpākaraṇāya pramāṇamevaṃ 
pravartayitumicchaṃstadanusmarati | yatrāpi vastuvṛttādeva vivekamantareṇa 
api saṃśaya udeti yathā uccatādarśanāt sthāṇunarādau, tatrāpi eṣaiva 
gatiḥ | tadayaṃ pramāṇasya pravartanecchātmakaḥ saṃkalpaviśeṣo 
dharmiṇāṃ taddharmadvayaṃ dharmaniyamanirṇayaṃ tannimittaṃ ca 
pramāṇamekīkurvan vicāra iti abhidhiyate vividhaṃ kṛtvā cāraṇaṃ 
saṃcāraṇaṃ prameyasya vimarśotthāpanena vivekopanatena, viśeṣe 
cāraṇaṃ tasya prameyasya 
viśeṣāvagamanibandhanapramāṇānveṣaṇalakṣaṇaṃ ca viśeṣacaraṇe 
kartavye tatsamarthācaraṇamiti vicāraḥ | parita ālocanaṃ sarvato vivecanā, 
anyaparivarjanena ca

(page 175)

ālocanaṃ pramāṇapariḍhaukanamiti paryālocanaṃ sambhavato'rthasya 
saṃbhāvyamānatayā upapadyamānasya tadeva 
sambhavasamarthācaraṇamupapādanamityucyate | evamicchāpūrvakaṃ 
pramāṇasya pravartanaṃ saṃkalpaprayatnarūpaṃ vicāra ucyate | yastu āha 
-idamitthaṃbhūtaṃ yat, tadevamuta naivamiti vimṛśya 
evamevetyaniṣṭaparākaraṇena sthāpanaṃ vicāra iti pañcapado vicāra iti, 
sa praṣṭavyaḥ-vicāra iti kim vākyamabhipretaṃ, vākyārtho vā; 
vākyārtho'pi jaḍābhimato, jñānātmā vā; jñānamapi ekaṃ vā, 
jñānamālā vā | padāni ca kiṃ suptiṅntāni, tadartharūpāṇi vā; 
tānyapi jñānājñānabhedena vikalpanīyāni | padaśabdena vā bhāgā 
viṣayā vā, uta jñānaṃ vā, jñānamālā vā vicāra iti saṃbhāvyate 
tāvadetat | tatra ca suptiṅntānāmavasaraḥ, saṃjalpāntarāvasare'pi 
ekasmin jñāne saṃśayarūpe nirṇayarūpe vā vicāratvena saṃmate 
bahūnāṃ padānāṃ ko'vakāśaḥ, kalpanāyāṃ tu ka iyattāniyamaḥ | 
jñānamālāyāmapi etenaiva kṛtaḥ padaniyamanirāsaḥ | atha ekasya 
jñānasya pañca padāni jñeyarūpāṇi, tadā parvato dhūmavāniti 
kāmaṃ jñeyamastu padadvayaṃ; tataḥ paraṃ tu kimidamevamuta naivamiti 
agnimattvānagnimattvasaṃśayo'yaṃ bodho, na viṣayarūpaṃ 
padadvayametat | agnerbhāvābhāvau viṣayāviti cet, astu evaṃ; saṅgatistu 
kā | ekatraiva jñāne parvatadhūmāgnibhāvābhāvāgniniyamāḥ pañca 
yadi viṣayatāṃ gatā śikharasthasyaiva jñāne ghaṭapaṭādayaḥ, tat 
parvato'gnimāneveti kathaṃ parasparāpekṣāsiddhirbhavet, 
agniniyamaścāgnibhāvābhāvā iti so'yamagnibhāva eveti na pañcamaṃ 
padametat syāt; ekadaiva ekatraivaca jñānaṃ bahnerbhāvamabhāvaṃ ca 
kathaṃ viṣayayediti vācyam | atha pṛthagbhūtairjñānairviṣayīkṛtāni 
pañca vastūni padāni anusandadhānaṃ jñānaṃ pañcapado vicāra iti 
ucyate,

(page 176)

tatra dharmijñānaṃ dhūmajñānamiti jñānadvayasya tāvadastu 
viṣayadvayam, tataḥ paraṃ tu yat saṃśayajñānaṃ vimarśākhyaṃ, tasya 
eka eva dvyātmanā kalpyamāno viṣayaḥ sthāṇurvetyatraiva 
vākyānupraveśena pakṣāntaradolayoḥ praveśitatvādaparathā 
viṣayadvayamekamanekaṃ vā jñānamiti ubhayathāpi kaḥ saṃśayārthaḥ 
| tadayaṃ kimevamitiśabdabhede'pi ekasvabhāva eva saṃśaya iti kathaṃ 
padadvayātmatvamasya | evamevetisthāpanaṃ ca nirṇaya ucyate | tasya 
dharmidharmasaṃvedanaṃ saṃśaya ityādīni kathaṃ padāni 
vikalparūpāṇi bhaveyuḥ | upayogamātrāt tāni tasya padāni,-iti 
cedaniṣṭaparākaraṇamapi padāntaratvena kimiti na gaṇitamiti 
pañcapadatvaṃ kathaṃ syāt | kaśca ayamatra abhimānaḥ-pañcapado 
vicāra iti na kenacit jñātamasmābhireva andhatamasamapasāritaṃ lokasyeti 
| bālā apihi prathamaṃ vyākaraṇasūtramadhītya nyāyasūtramadhīyate 
yatra uktaṃ

vimṛśya pakṣapratipakṣābhyāmarthāvadhāraṇaṃ nirṇayaḥ | (1|1|40)

iti | vimarśo hi saṃśayaḥ | saca sati dharmidarśane pratipakṣopālambha 
evaca aniṣṭaparākaraṇamiti ko'yamapūrvapradarśanābhimānaḥ | 
evaṃvidhābhimānanirmāṇamapivā bhagavata eva svātantryamiti 
vandyatetamāmasmābhiḥ | vyavasthāpanaṃ vicāra iti ca pratijñā yayā 
lakṣaṇapadaprayojananirūpaṇāvasare yaducyate-idamitthamityanabhidhāne 
bhittyabhāvāt vimarśānaṅgatvācca nirālambano vicāro bhavediti, tadastu; 
yattu ucyate kimevamityādipadadvayānabhidhāne nīrūpo vicāraḥ syāditi, 
tadatitamāmanusandhānavandyatvaṃ hṛdayasya | anena hi vacasā vimarśa 
eva saṃśayātmā vicārasya lakṣaṇamuktaṃ bhavet, natu sthāpanamiti | 
punaśca abhihitaṃ-yadi evameveti padaṃ na syāt, niṣphalo niravadhiśca 
vicāro bhavediti, tadanenāpi

(page 177)

sthāpanaṃ vicāra iti prakrāntapūrvaṃ sāmānādhikaraṇyaṃ virudhyeta | 
nahi tadeva svātmani phalamavadhirvā bhavitumarhati | tadanena vicāraṃ 
vicārayatā pūrvāparaṃ na vicāritam | naca ānumānikanirṇayayogādeva 
parīkṣakatā vicārakatā khyātā loke carame cetasītinayena 
ratnatattvavicārasya pratyakṣeṇa api saṃbhavāt | ānumānikavicāro'pi 
jñānamālātmā yadi ucyate, tat ṣoḍaśapada iti vācyaṃ tāvatā 
tadutpādāt | naca nirṇayo vicāraḥ prasiddho vicāritametat sūribhiḥ, naca 
adyāpi nirṇītamiti vyavahārāt | tathāhi mahābhāṣyakṛt 
sandhyakṣaravārtike

     idaṃ vicāryaṃte--------------------| (2|3|4)

itisaṃśaye sati pramāṇānveṣaṇameva vivekāvatāraṇaṃ prakalpitaṃ 
vicāratvena vyavahṛtavān | āgame'pi

     tāvadvicārayedyogī yāvattattvaṃ prapaśyati |

iti | tattvadṛṣṭilakṣaṇāt nirṇayāt pūrvāvasthaiva vicārayitṛtvaṃ 
nirūpitam | mahāguruṇā api savicārasamāpattyanantaraṃ

     nirvicāravaiśāradye'dhyātmaprasādaḥ | (yo. sū. 1|47)
iti uktvā

     ṛtambharā tatra prajñā | (yo. sū. 1|48)

iti nirṇayarūpāyāḥ prajñāyāḥ paścātsvarūpamabhidadhatā 
nirṇinīṣaiva vicāratvena uktā | kiṃca vitarka eva sūkṣmo viṣayatāṃ nīto 
vicāra iti darśitaḥ | naca vitarko nirṇaya iti yuktamuktam | 
pramāṇopanyāsarūpā nirṇinīṣaiva vicāra iti alamavāntareṇa | evaṃ 
prākkoṭau pramāṇasya pramātureva upayogamuktvā parakoṭāvapi 
darśayati parato'pi iti | pravṛtteḥ iti digyoge hetau ca pañcamī 
pūrvottarasambandhena | madhyakoṭau tu pramāṇaṃ pratapat 
lakṣyamāṇamapi

(page 178)

pramātārameva vastuta ujjvalayatīti darśayati | taṃ prati iti pramātāraṃ 
pratītyarthaḥ | evaṃ madhyakoṭau pramāṇaṃ pratapatu, tattu yathā 
kṛtārthaṃ bhavati, tathā pūrvāparakoṭimeva anudhāvatīti nirūpyate 
tathāpi iti pūrvakoṭiraparakoṭiśca tulyaiva | darśitaṃ prāk 
tāvadarthāvalehenaivottiṣṭhatītyādinā | pratiṣṭhāṃ 
dṛḍhaniścayarūpāmarthaḥ pramātari ādādayatīti saṃbandhaḥ | 
vyavahartari iti yaduktaṃ, tadeva sphuṭayati sāsnādi ityādinā | 
vyavahāraśca sārvatrikatvena vyavahāre upayujyamāno'numānaṃ 
śaraṇīkaroti | tacca mohamātranivartanaphalameva sarvatra | vicārayan iti 
pramāṇaṃ pravartayitumanvicchan | etadeva koṭidvayena prādhānyaṃ 
pramāturupasaṃharati | madhyakoṭeśca aprādhānyamaparakoṭyā 
paryavasāne vyavahāryatvābhāvāt saugatādidarśaneṣu nirūpayati tataḥ 
iti vicāralakṣaṇā pūrvakoṭirbhavantī api na sarvatra sphuṭasaṃvedyeti 
paścādupāttā | prasupta iva jagadantarvartini pramāṇaprameyavarge 
ityādinā madhyakoṭiḥ sūcitā | mohanivartanamātraphalatve'pi yatra 
pratyakṣapramāṇadṛṣṭatvaṃ vṛkṣatvasya na puraḥsarīkriyate hetutayā, 
apitu śiṃśapātvameva, tatra tadvṛkṣatvamapramitameva abhipretamiti 
apūrvaprasādhakaṃ tatra svabhāvahetvanumānam | tatrāpi pramātaiva 
pratyakṣaṃ sārvatrikatvena vyāpārayannupayogītyāha yā yā iti | nanu 
evaṃ yadi pramāṇasya sambandhī sa vyāpāraḥ, kathaṃ pramātrā 
sārvatrikatvena vyāpāryate | atha evaṃ na, tarhi pramāṇasya sa na 
sambandhī syāt; apitu pramātureva | satyamevamiti āha vyāpāro'pi iti | 
kāraṇasya iti paraśoriva udyamananipātanādikayā | iha iti asmaddarśane 
yatra pramātṛlagno navābhāsaḥ pramāṇaṃ pratyakṣam | anenaiva ca 
granthena vartamānatākoṭāvapi pramāṇasya 
pramātṛprādhānyaśaraṇataiveti

(page 179)

darśitam,-iti tisṛṣu api pramāṇāvasthāsu pramātaiva vijṛmbhate iti yukto 
mūḍhaṃ prati tadvyavahārasādhanavyutpādanasaṃrambhaḥ | sa evahi 
pramātā vastusādhanaṃ ca pramāṇaṃ vyāpārayati 
vyavahārasādhanaṃ ca | tatastadāyattameva pramāṇasya viceṣṭitamiti 
darśayati tena iti tasmādityarthaḥ | pramātṛsamānādhikaraṇaṃ 
vāpadamapravṛttamasmadādeḥ pratyakṣānumānāptopadeśalakṣaṇaṃ 
pramāṇaṃ yasmin svargādau tattvasaṃkhyāniyame ca 
ṣaṭtriṃśattattvānīti, ādigrahaṇāt mantraprabhāvadīkṣādisāmarthye ca | 
śāstrākāreṇa iti vedaśaivādirūpatayā svavimarśaṃ 
prasiddhiparyantaṃ prasārayatītyarthaḥ | kriyate iti tenaiva pramātrā 
śāstrakārarūpeṇeti sambandhaḥ | yāvanti hi ātmajñānaśāstrāṇi 
śrutyantasiddhāntarahasyatantrarūpāṇi, tāni ātmani naiva 
siddhimapūrvarūpāṃ racayanti | tasmāt vyavahāramātrasādhanaphalāni 
eva tānīti bhāvaḥ | ata eva iti yadetat tisṛṣvapi koṭiṣu tasyaiva 
pratapanamuktam, tato hetoryatpramātuḥ prādhānyaṃ, tasmāt hetoridamapi 
siddhyati yat pūrvamuktam-ekenaiva pramāṇena aviśiṣṭe vahnyādau 
kāryakāraṇatetyādi (2|3|8) | ekatra hi pramātari pradhāne 
tadvyāpāravimarśabalāt pradhānasya bhedābhedavyavasthā | eka evaca 
asau sārvakālikatvena vimarśa iti ekaṃ pramāṇam | anyathāhi asmanmate 
bhinnasaṃvedyoparāgāt paradarśane svabhāvasaṃkocabalāt 
kālabhedavatyaḥ saṃvido bhinnāstadadhyavasāyā api bhinnāḥ 
kṣaṇikasvabhāvā iti kathamekameva pramāṇaṃ 
tātkālikavastuprakāśanaparyavasitaṃ svānusāritayā 
satyavyavahārahetuṃ vikalpādhyavasāyaṃ janayat sārvatrikatve 
pramāṇaṃ bhavet, bhinneṣu saṃvedaneṣu sarvasyaiva 
apūrvagrahaṇarūpateti kā gṛhītagrāhitā pramātrantaragṛhīte iva | 
tataśca kathamidamuddhoṣyate dhārāvāhivijñānamālāyāmādyameva 
saṃvedanaṃ

(page 180)

pramāṇamityādi | nanu idānīṃ janmāvasara eva anena 
vahnyādibhāvasvabhāvagrāhiṇā pramāṇena pramāṇyamāsāditamiti 
uttarakālaṃ jñānānāmapramāṇatvameva syāt | ābhāsamātre khalu 
evameva pratipadyatāmāyuṣmān, naca 
apramāṇatvamekāntatasteṣāmābhāsāntareṣu agṛhītapūrveṣu 
yojanābhāse vā anullasitapūrvasya vimarśalakṣaṇasya 
pramātṛvyāpārasya ullāsanāt | nanu pramātṛvyāpāro vikalpaḥ, so'pica 
jñānasvabhāvatvāt kṣaṇika iti kathaṃ pramātṛvyāpārasya kvacidapi 
aikyamucitam | etadāśaṅkitaṃ pariharati tathāpi iti | 
antarmukhatāprādhānyena asau vartamānaḥ pramātrā yāvati svātantryāt 
na cchidyate, tāvadeka eveti | nanu antarmukhasvabhāvo na tena 
kimaṅgīkriyate | netyāśaṅkya āha saca iti māyīyabhedasaṃskārāt 
vikalpo'sau pragīyate śuddho'pi vimarśaḥ | nanu antarmukhena 
ahamityetāvanmātrarūpeṇa vikalpatābhājā api vimarśanena na 
pramāṇānāṃ phalavattā, api tu ghaṭo'yamiti bahirmukhena | naca tena 
bāhyo'rthaḥ spṛśyate iti kathamuktaṃ vimarśaprādhānyena 
arthavyavastheti | atra uttaraṃ yo'pica iti | indriyavyāpārāt iti tajjāt 
nirvikalpakajñānāditiyāvat | so'pi na nirviṣayaḥ, apitu sārvatrikatve 
sāmānyaviṣayaḥ; anyathā tu svalakṣaṇaviṣaya iti | uktam iti

     bhrāntitve cāvasāyasye---------------------------------| (1|3|5)

ityādau | nanu puro'vabhāsamānaṃ sāmānyaṃ svalakṣaṇaṃ vā 
spaṣṭapratibhāsamaspaṣṭapratibhāsaṃ ca vikalpe, tat kathamuktaṃ 
tadviṣaya eveti | atra āha nacāpi iti

     bhinnāvabhāsacchāyānāmapi mukhyāvabhāsataḥ |
     ekapratyavamarśākhyādekatvamanivāritam || (2|3|11)

(page 181)

iti uktam | tāvadgrahaṇena svamate tāvat na idaṃ durupapādamiti darśitam, 
paro'pi na bhedamatra vaktumutsahate ityāha yo'pi iti bauddhaḥ | 
anavadhāraṇameva darśati nirvikalpam iti karttṛpadametat | sva iti 
ātmīyādavabhāsādanyarūpam | tataḥ iti paramate'pi yataḥ 
pratibhāsabhedo'śakyāvadhāraṇo'nena | naca 
vimarśabalādaikyaprasādhanena prakṛte'pi prameye karāvalambaḥ kṛta iti 
darśayati tataḥ iti śabdavikalpe īśvaraḥ pramātā sarvaśaktirātmaiveti 
upadeśāvasare vyavahārasādhanabalopanate śabdaiḥ prameyatāṃ nītasya 
api paramārthaparāmarśe'hantātmani viśrama iti | idamiha tātparyam-
bhagavata idameva svātantryaṃ-yat paśulokāpekṣayā atiduṣkaram, 
tatsaṃpādane'pi apratīghātaḥ itaśca kimitarat duṣkaram-yat 
prakāśātmanyeva prakāśamāne eva 
prakāśaniṣedho'prakāśamānatābhimāna eva | evaṃbhūtaṃ yat 
svātantryaṃ, tadeva grāhakollāsanaṃ taddvāreṇaca grāhyollāsanamapi | 
saiṣā māyāśaktirvimohanīti uktā | tatkṛto yaḥ svātmani svatantre nitye 
vyāpake ca smṛtyādiyogāt kālāyogāt deśāyogācca prakāśamāne eva 
sati ghanatamo'prakāśamānatābhimāno mohamalādiparyāyanirukta 
ābhāsaviśeṣastadvaśāt svātmani pūrṇamīśvaravyavahāraṃ na 
pravartayati mūḍhaḥ | so'nena icchādiśaktiprabhāvaprakhyāpakena 
pūrṇaparārthānumānarūpeṇa vyavahārasādhanena pratyabhijñākhyena 
śāstreṇa avabodhyate | yathāhi bhautaḥ kaścit mohādapahāritaṃmanya 
evaṃ bodhyate-kaḥ khalu bhavān yasya īdṛṅmukhamīdṛgvastramiti cet, 
paśya svātmanyetaditi punaḥ punarabhidadhatā naca apūrvamasya 
utpāditaṃ kiṃcit, tathaiva paśuloko bhāsamāne eva svātmani na 
ahamīśvara ityādi mohādabhimanyamāno vibodhyate | yatra khalu 
jñānādiśaktayaḥ, sa īśvara iti vyavahriyate

(page 182)

tanmātranimittakatvāt tadvyavahārasya yathā purāṇādiprasiddhaḥ; 
tvayyapi ca tāḥ santīti | athavā yatra  yadāyattaṃ, sa tatra īśvaro rājā iva 
nije rājye; tathāca tvayi viśvam | yallagnaṃ yat bhāti, tat tena pūrṇaṃ 
nidhānakumbha iva ratnaiḥ; tvayi ca lagnaṃ viśvaṃ bhātīti yasya 
yadantarvarti bhāti, sa tāvati vyāpako ratneṣu iva maṇibhāvaḥ; 
śiṃśapādiṣu iva vṛkṣatvam | tvayi ca saṃvidrūpe 
dharādisadāśivāntaṃ śāstraprakriyādyavagataṃ viśvamantarvarti bhāti 
| yasminsati yadudeti līyate ca, tat tatpūrvāparabhāgavyāpi bhūmāviva 
aṅkuraḥ; tathāca tvayi prakāśarūpe viśvamiti | 
evamīśvaratvavyāpitvanityatvadharmā vyavaharaṇīyāḥ, anye'pi 
āgamoktāḥ sahasraśaḥ śaktiśabdavācyā dharmāḥ | tatprakaṭanāya 
idaṃ pūrṇaparārthānumānarūpaṃ 
pramāṇādinigrahasthānaparyantapadārthaṣoḍaśakanibandhanena samyak 
paravyutpattisaṃpādanasamarthaṃ śāstram | evaṃhi samyak paraḥ 
pratipādito bhavati hitāhitaprāptiparihārayorityādinā ca 
pratyakṣādipadārthaṣoḍaśikā paravyutpādanaprayojanatayā 
parārthānumānarūpetyanyathā prāmāṇyaṃ pratilabhamāne svaśāstre 
mithyaiva nyāyatattvavedimunimatavidveṣopāttā kuśaladoṣaiḥ parairapi 
pradarśitaiva | etacca madīyādeva kathāmukhatilakāt vitatamavadhāryam | 
evaṃ vyavahārasādhanena prakāśamāna eva yat na prakāśate 
ityabhimananaṃ saṃsāraśabdavācyam, tadapasāryate | tadapasāraṇameva 
muktiḥ | abhimananābhāsamātraparamārthau hi bandhamokṣau 
bhagavadicchāvijṛmbhitameva hetvaṃśe'pi vyāmuḍhasya | tatrāpi 
mohāpasaraṇameva kartavyamiti na apūrvaṃ kiṃcidaprasiddhaṃ 
prasādhyate | vyavahārasādhanapramāṇaprabhāvasamāśvastahṛdayastu 
mohasaṅkarakalayā parameśvareṇaiva parojjihīrṣādikṛtyanirvāhaṇāya 
kaṃcitkālaṃ prayatnasaṃdhāryamāṇe dehādāvahantābhimāne

(page 183)

prabhuddha iti abhidhīyate viditendrajālatattva iva paśyannapi tadabhrānta 
eva yataḥ, yasya śrutacintābhāvanātadgāḍhatābhirbheda uktaḥ | 
śivaśāsanopadiṣṭavidhipūrvakopāyena bhāvanābhyāsadārḍhyena tu 
tatraiva dehe prāṇādau ghaṭādāvapi vā 
saṃcāritapārameśvaradharmaprabandhaḥ siddhibhājanaṃ yogīti 
abhidhīyate yasya āgame 
saṃprāptaghaṭamānasiddhasiddhatamabhedo'nvartharūpo nirūpitaḥ | 
iyatyapi tu sarvathā mohakalāsaṃskārasya prakṣayaḥ | prakṣaye tu asya 
dehādyahaṃbhāvaniyamavigalanāt parameśvarataiva | 
īśvarecchāvaśādeva tu kasyacit prayatnaśatairapi pratyabhijñānaṃ na 
utpadyate | tasya api śrotrapathagamanamātrādapi avaśyaṃ 
saṃskārapākakrameṇa svarūpalābhaḥ | yathoktamāgame

     niṣkampa ātmasaṃvittau jīvanmukto'bhidhīyate |
     tattve vikalpamānastu piṇḍapātācchivaṃ vrajet ||

iti | mayā api vyākhyātametat

     saṃsārajīrṇatarumūlakalāpakalpa-
     saṃkalpasāntaratayā paramārthavahneḥ |
     syurvisphuliṅgakaṇikā api cettadanta
     rdedīpyate vimalabodhahutāśarāśiḥ ||

iti | tadamunā na apūrvaṃ kiñcitprasādhyate svātmanīti | tadadhunā 
nirvyūḍhaṃ paramārthato yaduktaṃ śāstrādau

     kartari jñātari svātmanyādisiddhe-------------------------| (1|1|2)

ityādīti śivam ||
iti śrīmahāmāheśvaraśrīmadācāryābhinavaguptaviracitāyāmīśvara-
pratyabhijñāvivṛtivimarśinyāṃ kriyādhikāre 
pramāṇatatphalaprameyaparamārthavimarśastṛtīyaḥ || 3 ||




atha caturtho vimarśaḥ |

Reading translation: withheld. pack L2 entries carry no Sanskrit cites to join on (no verse mapping possible) The verify pack carries the layer bytes; no English is quoted without a verified verse mapping.

Claim table

ClaimStatusBasis
Link completenessFAIL (7 gaps named)assurance.trace_links_present + gaps
Human reviewUNREVIEWED (machine rendering; no human sign-off)assurance.review
Deterministic chunk gateBLOCKED (PROOF_NOT_RUN)proofs.chunk_gate
Manuscript witnessUNPINNED (0 verified corpus-wide)identity.witness
Source-span completenessUNKNOWNassurance: ledger span is an excerpt; volume not hashed

What this does NOT establish

Verify it

  1. Fetch the trace: curl -s https://svatantrya.net/data/traces/ipvv-chunkV3-F-kriya-trtiyo-close.json
  2. Fetch the pack manifest: curl -s https://svatantrya.net/data/verify/ipvv-chunkV3-F-kriya-trtiyo-close/manifest.json
  3. For each artifact: curl -s https://svatantrya.net/data/verify/ipvv-chunkV3-F-kriya-trtiyo-close/<name> | sha256sum, then compare that hash with the same artifact's 'sha256' above and in the trace. If every artifact matches and the trace's recorded verdict/gaps agree with what you read, the chain is intact. A mismatch means the upstream bytes changed after the trace was made: treat the trace as stale, not the hash as wrong.
  4. If every hash matches and the verdict/gaps here agree with the trace, the chain is intact. A mismatch means upstream bytes changed: treat the trace as stale, not the hash as wrong.

Hashes

source excerpt: 5430e0359c0cdd9a99c4cd49d4002162c28f8bd4d02bdc6bda08b94ebba2686c
  ledger: ipvv/passages.jsonl · edition: edition unrecorded (UNKNOWN)
layer argmap: UNKNOWN (no bytes recorded)
layer c1: UNKNOWN (no bytes recorded)
layer c2: NOT-APPLICABLE (no bytes recorded)
layer l0: UNKNOWN (no bytes recorded)
layer l2: 940f254658b728b5…  ipvv/data/chunkV3-F-kriya-trtiyo-close.l2.json  BOUND
layer l3: UNKNOWN (no bytes recorded)
layer l4: UNKNOWN (no bytes recorded)
layer t1: UNKNOWN (no bytes recorded)
song proof :   UNKNOWN (0 warnings)
trace bundle traces/ipvv-chunkV3-F-kriya-trtiyo-close.json: ec5290bb2d175a768940864439596f9ba972e5e92468f876817b4c62bea5e015
verify pack artifacts (bytes):
source.txt  5430e0359c0cdd9a…  30400B
chunkV3-F-kriya-trtiyo-close.l2.json  940f254658b728b5…  4492B

Chain

HopValueStatus
SOURCE edition + spanedition unrecorded; verses M00022:5000-5514 excerptUNKNOWN; span UNKNOWN
LAYERSshas below; song-file pathsBOUND, NOT-APPLICABLE, UNKNOWN
GATE deterministicPROOF_NOT_RUNBLOCKED
FORMAL theoremsregistry references, run_bound falsenone
TRACE bundleec5290bb2d175a76…PARTIAL (links incomplete — see gaps)
PACK manifest2 artifactslinks present
WITNESSnone verifiedUNPINNED
REVIEWnone boundUNREVIEWED
PUBLICATIONhuman sign-off required; never automaticNOT_AUTHORIZED

Cite this

Svatantrya Reader, “ipvv chunkV3-F-kriya-trtiyo-close (M00022:5000-5514)”, https://svatantrya.net/claim/ipvv/chunkV3-F-kriya-trtiyo-close/, version trace ec5290bb2d175a768940864439596f9ba972e5e92468f876817b4c62bea5e015 (full sha256 of the trace bundle). Retrieve and re-verify: curl -s https://svatantrya.net/data/traces/ipvv-chunkV3-F-kriya-trtiyo-close.json | sha256sum must print this digest. Translators/editors of record: not established here — see edition record. The URL serves the live version; the digest pins the cited bytes. There is no archival resolver: the digest is integrity evidence, not durable storage or scholarly validation. “Complete” means links present — not approval, proof, or witness verification.

Related

Provenance