ipvv chunkK-purvapaksa-siddhanta (M00020:5750-6300) links incomplete (7 gaps named); no formal theorems bound. Chunk gate BLOCKED; no witness verified.

The passage

Passage excerpt exactly as hashed (from ipvv/passages.jsonl). Devanagari is not in the ledger, so none is rendered. The recorded hash covers this excerpt, not the edition volume.

pratyabhijñāvivṛtivimarśinyāṃ pūrvapakṣavimarśo dvitīyaḥ || 2 ||





atha tṛtīyo vimarśaḥ |

          icchāśaktisunirbharamamṛtābhamanantabhuvanajananapaṭum |
     vande svaśaktilaharībahalitabhairavaparānandam ||

     atha asmin pūrvapakṣe'dhikāradvayena siddhānto nirūpyate |
tatra

     satyaṃ kintu------------|

ityādinā

     ---------smṛtyapohanaśaktimān |

ityantena ślokasaptakena paradarśanānupapattiṃ vimṛśatā tat nirākriyate | 
yaduktaṃ

     nanu svalakṣaṇābhāsaṃ------------| ( 1 | 2 | 1)

ityādinā pīṭhabandhamuparacayya

     saṃskārāt smṛtisiddhau syātsmartā draṣṭeva kalpitaḥ | ( 1 | 2 | 6)

iti, tat jñānavicāro'yamadhikāraḥ | kriyāsaṃbandhavicārastu dvitīye'dhikāre 
bhaviṣyati | tatra ślokābhyāṃ jñānaṃ svasaṃvidrūpamiti smṛtāvanubhavasya 
na prakāśastatsaṃskārotthāyāmapi,-iti uktam | ślokābhyāṃ 
smṛterbhrāntitvaṃ śaṅkāpūrvakaṃ nirasya tṛtīyena

(page 208)

prasaṅgāt sarvādhyavasāyānāṃ tat nirastam, satyapi saṃskāre paradṛśi 
smṛtirayukteti vyavahāralopa iti ekena uktvā svapakṣe tadupapattiḥ ślokena ukteti 
tātparyam | tatra pūrvapakṣe sarvātmanā śamayitavye neti prayujyate, 
īṣadaṅgīkārye ucyate iti, īṣannirākārye satyaṃ kintu iti | eṣā 
prekṣāpūrvakaprayogaśālināṃ śailī | ihaca satyam ityanena bahu tāvat 
pūrvapakṣavādyuktaṃ siddhānte'ṅgīkāryam | sāṃkhyakāṇādādidarśane 
jñānaṃ na upapadyate,-iti hi yaduktaṃ śākyena, tat saṃmatameva | tatraiva tu 
viśeṣāntaraṃ darśayituṃ kintu ityanena śabdena adhikaṃ pṛcchāmo 
virataśikṣāvyāpāro mā tāvadadyāpi bhūriti dyotayatā tadvyāmohāpasāraṇe 
yatno'yamiti uktam | tathāhi
     jñānaṃ ca citsvarūpaṃ cet------| (1 | 2 | 7)
iti yaḥ prasaṅga uktastvayā, ayameva naḥ siddhāntaḥ | tatra satyam iti etat 
vyarthameva ityantena vivṛtam, kevalam ityanena kintu iti | anena ca 
uttaragranthākṣepaḥ kṛtaḥ | tathāhi na kāryakaraḥ iti | iyatā etatsūtrārthasya 
upakṣepaḥ, ātmanā maheśvareṇa iti ślokasaptakārthasya, jñānamukhena iti 
sakalasya jñānādhikārasya prathamam ityanena kriyādhikārasya, 
tadvastuniṣṭhatvācca pariśiṣṭasya | tat kintvityayaṃ śabdo vijigīṣuvat ākrānto 
na anyadākrāmet iti nyāyena svāvākyaṃ prakaraṇamadhikārāntaraṃ, 
samastaṃ śāstramupakṣipan pradhānabījakalpa ityāha jñānasya 
ātmatattvasya bhedaṃ vadati iti | na iyatā paraḥ kṛtakṛtyaḥ, apitu saṃskāramapi 
āheti apiśabdaḥ | jñānātmatattve saṃskāreṇa vinā yathā na kāryakare, tathā 
saṃskāro'pi asmin naye yena vineti dvitīyo'piśabdaḥ | adhunā iti 
prāptakālatayā

(page 209)

pūrvapakṣānantaramiti prastauti ślokasaptakābhidheyametamarthaṃ vaktuṃ 
prārabhate | anena prakaraṇopakṣepaḥ prathamam | jñānamukhena iti 
jñānādhikāraprakrame samastaśāstrārthopakṣepo jñānamukhena 
jñātṛtvasamarthanārthamiti vaktavye kartṛtvagrahaṇaṃ śuddhasvātantryarūpa-
meva aiśvaryamiti darśanārthaṃ yathoktamādisiddhasūtre | tathāhi 
jñānaviṣayaṃ yat yathāruci saṃyojanaviyojanalakṣaṇaṃ svātantryaṃ 
prakāśavimarśadvayasāratayā, tatra prakāśabhāgamātraṃ pradhānīkṛtya 
jñānādhikāre vicāraḥ, vimarśaprādhānyena tu kriyādhikāre iti 
mukhagrahaṇam | mukhaṃ dvāramupāya ityanena nahi ekāṃśadvāreṇa dharmiṇi 
pūrṇa eva praveśa iti uktam | tena kartṛtvaṃ śuddhasvātantryarūpaṃ pūrṇamiha 
samarthanīyam | tatra jñānakriyāvicāra upāyamātramiti | iha anubhavena 
sukhahetutāṃ niścitya smaraṇādupādatte iti vyavahāraḥ | tatra 
anubhavasaṃskārāt kāmaṃ smṛtau viṣayaprakāśaḥ samarthitaḥ | naca tāvatā 
kiñcidanubhavasya aprakāśe tadityevaṃrūpābhāvāt, anubhavaprakāśaśca na 
ghaṭate saṃskārajatāyāmapi,-iti prakaraṇatātparyārthaḥ | tadāha sūtraṃ

     satyaṃ kintu smṛtijñānaṃ pūrvānubhavasaṃskṛteḥ |
     jātamapyātmaniṣṭhaṃ tannādyānubhavavedakam || 1 ||

     smṛtijñānam iti | smṛtirūpaṃ jñānaṃ pūrvānubhavasaṃskārāt 
yadyapi jātaṃ , tathāpi ātmani svarūpe niṣṭhā viśrāntiryasya tādṛśam, natu 
ādyasya anubhavasya jñāpakaṃ, tat bhavati | nahi tat tena saha ātmānaṃ 
miśrayati | tadāha anyonyabhinnāveva iti | evakāraḥ kathañcidapi asmannaye iva 
antarmukhatāpi bhavanmate nāsti abheda ityāha | tatra jñānasya viṣayeṇa

(page 210)

vyapadeśyatvāt tanmukhenaiva bhedaṃ samarthayate sphuṭa iti | sphuṭo jñāne 
svākārārpaṇena grāhyaḥ svalakṣaṇātmā jñānasamakālāvabhāso 
viṣayo'vabhāsate'smin, smṛtau tu asphuṭo na smṛtijñānajanakaḥ, nāpi 
tatsamakālāvabhāsaḥ | yasmin jñāne yādṛgartho bhāsate, tat jñānaṃ 
tāvadeva svakāle eva tathābhūtasya svātmaviṣayamātrasya sphuṭasya asphuṭasya 
vā upadarśanaṃ na jñānāntarāvabhāsino viṣayasya saṃsparśe'pi kṣamam | 
āstāṃ tu tatprakāśanam | nanu smṛtyā anubhavakālabhāvino'rthasya 
prakāśanam | satyam, kintu svakāle eva svaviṣayasyaiva sataḥ svaviṣayatayaiva ca 
prakāśanaṃ, natu paraviṣayasya paraviṣayatayā vā | ghaṭo'yamāsīdasti 
bhaviṣyatīti trikālaviṣayāvabhāsinā vikalpena svakāle eva svaviṣayasyaiva 
prakāśaḥ, parakālatayā adhyavasāye'pi prakāśane'pi vā na parakālasya 
adhyavasāyaḥ, vastunaḥ sataḥ prakāśo vā | rajatadvicandratayā 
adhyavasāyaprakāśe'pi hi na rajatadvicandrayoradhyavasāyādiḥ | tadetadāha 
tattaditi tena tena bhūtabhaviṣyadādinā kālabhedena saṃbhinnamanuviddhaṃ 
yadyapi arthavastu avagāhate adhyavasāyamukhena svīkaroti, tathāpi tāvadeva 
svakāla eva svaviṣayameva ca svīkaroti | yathā svapnadṛṣṭaḥ kāntājanaḥ svakāla 
eva sviviṣaya eva ca gṛhītaḥ, natu kāntājñānakālastadviṣayo vā tathātve 
kāntājanasya tathāpratīti prasaṅgāt; tathā atrāpi tattatkālabheda iti ṭīkayā 
pūrvānubhavasaṃskāraprabodhajanmāpi iti vṛttirvyākhyātā | 
saṃkāravaśāddhi pūrvānubhavakālāliṅgito'sau bhāti smṛtau 
viṣayaḥ, na jñānāntare iti tu granthena vyākhyātam ātmamātraniṣṭhatvāt 
iti vṛttivākyam | mātrapadena jñānāntaraviṣayanirāsaḥ, natu 
ātmaviṣayaniṣṭhamiti 

(page 211)

sūtre vaktavyam, vṛttau ca svaviṣayasaṃvedikaiva iti | nanu kiṃ viṣayavedane'pi 
svaniṣṭhatā ghaṭate vijñānasya | ka evamāha | kintu viṣayamukhena iyaṃ 
cedaprastutā smaraṇābhilāṣeṇa viṣayopādānādivyavahāraccheda iti | 
tadāśayenaiva ṭīkākāro viṣayapuraḥ sarīkāreṇaiva utthitaḥ 
sphuṭaviṣayayādṛgarthārthavastusvātmaviṣayavācoyuktibhiḥ | tat kathamuktam 
ātmaniṣṭhasvarūpasaṃvedikaiva ityāśaṅkya āha ātmānātma iti | 
ātmamātraprakāśanaṃ tāvat na nāsti jñānaṃ samādhānādau, iha tu 
viṣayaniṣṭhaṃ vicāryate iti apiśabdaḥ | tasyaiva iti  anātmaprakāśanaṃ 
jñānam ityasyāṃ bhaṇitāvanātmanaḥ prakāśanamiti yaducyate, tatra 
prakāśanamityanena aṃśena anātmā ghaṭādirna āliṃgyamāna ucyate 
viṣayadharmatvābhāvāt prakāśasya, apitu jñānameva anātmaprakāśatayā vā 
anātmākāradhāritayā vā prakāśate iti prakāśanaṃ svaniṣṭhameva jñānasya 
| ata eva suśikṣitanaiyāyikammanyairantarmukhabahirmukhatve jñānasya 
viruddharūpatvāt bhedāpādake śākyadarśanāntaḥpraveśena ukte sthūladṛśaḥ 
pratyāyayitumityāstāṃ tāvat | nanu vijñānavāde mā bhūt svarūpādhikaṃ 
nīlaprakāśanam, bāhyārthavāde tu nīlaṃ prakāśate iti 
kathamadhyavasāyamapahnavīmahi,-ityāśaṅkya āha bāhyavāde'pi iti | apiḥ 
pūrvapakṣasūcakaḥ | prakāśo na viṣayamāśliṣyati prakāśarūpatvāt, 
viṣayasya aprakāśarūpatvāt vedyatvamiti | tadāveśe prakāśo'pi aprakāśa eva 
syāt yathā mithyākacakūrcakajñāne | prakāśaścet kacakūrcakamāviśet, tarhi 
asanneva syāt | naca kacaprakāśo'sanniti yujyate tasya sattvādeveti cirādyavagatau 
taccikitsādivyavahāranirvāhāt | evaṃca viṣayaśleṣiṇo rūpasya

(page 212)

vyāpakaṃ taddharmāviṣṭatvam | naca tat kacakūrcakaprakāśe'sti 
asatyatādharmānāveśāditi bāhyavādini upagamite tasya bāhyasya dharmo 
vedyatvam | tadviruddhamavedyatvam | tena vyāptaṃ prakāśarūpatvaṃ 
vedyatve'navasthānāderbahuśākhasya uktatvāditi vyāpakaviruddhavyāpto-
palabdhiḥ | nanu śākyamatamīdṛśaṃ yadi syāt, tat svasaṃvedanameva ekaṃ 
pratyakṣaṃ samadarśayiṣyata, na aindriyikamityāśaṅkya āha kevalam iti | 
kāraṇabhedāt svarūpabhedācca avāntarabhedakṛta eṣa vibhāgaḥ indriyādeḥ 
kāraṇāt paraprakāśatāsvarūpeṇa ca prakāśanāt | tenaiva asādhāraṇena 
vyapadeśa aindriyika iti, arthaprakāśa iti ca yathā manasayogipratyakṣānumāna-
jñānānāmasādhāraṇena vyapadeśaḥ | yatra tu asādhāraṇaṃ nimittāntaraṃ 
na upalabhyate, tatra autsargikaṃ svasaṃvedanatvaṃ vyavahriyate iti | tadapi arthāt 
gobalīvardanyāyena viśeṣaniṣṭhameva jāyate | tataścaturvidhapratyakṣa-
vādino'pi svarūpasaṃvedakatvaṃ sthitameva | nanu mā bhūt 
parajñānaviṣayasya jñānāntareṇa avabhāsanam, sa eva tu anubhavaḥ 
smṛtijñānena prakāśyatāmatītarūpo'pi dhārāsāra iva nadīpūreṇeti | āha 
smṛtijñāne ca iti | arthavat iti vaidharmyeṇa dṛṣṭāntaḥ | artho hi yathā bhedena 
bhāti, na tathā anubhavaḥ |

     naca yuktaṃ smṛterbhede smaryamāṇasya bhāsanam | (1 | 4 | 3)

iti bhāvidṛṣṭyā sādharmyadṛṣṭānto vā | smṛtau nirdagdhapitrādirartho yo 
viṣayaḥ, tasya na smṛtijñānāt bāhyasya kasyacit saṃbhāvanā bhedeneti 
antarmukharūpābhedena smṛtyanubhavayoḥ prakāśaḥ siddhānta eva bhaviṣyati | 
evaṃca iti anubhavaviṣayasya anubhavasya vā smṛtijñānena aprakāśane'pi 
saṃskāreṇa tāvat saviṣayatāmātraṃ dīyatāṃ smṛtijñānasya; 
anubhavaviṣayatayā tu yo'dhyavasāyo

(page 213)

viṣayasya, sa na syāditi | tat yadi tṛtīyāpi gatirna aṅgīkriyate anubhavena saha 
smṛterekameva rūpamantarmukhamityevaṃrūpā, tadā hi etat nirvahati-
smṛtiprakāśa eva hi anubhavaprakāśo'ntaḥ kālabhedasya viṣayopādhikasya 
saṃvidi avāstavatvāditi smṛtāvapi anubhavaviṣayatayaiva ābhāti so'rthaḥ | 
tisṛbhirgatibhiḥ śaṅkyā tadviṣayatā | dve ca sarvathā anupapanne iti 
tṛtīyagatimukhena itthaṃ siddhavaduktam | tataśca iti tadviṣayatvena 
avabhāsābhāvāt smaraṇādabhilāṣeṇa yā pravṛttirupādānādikā, sā na syāt 
| pūrvānubhavasya yo viṣayaḥ, tena saha yadi smṛtiviṣaya ekatāṃ nīyeta, tadā 
asāvupapadyeta | tathāhi kapitthamavalokya sukhasādhanamidamiti smṛtvā 
upādatte | sukhaṃ ca pūrvānubhavaikalagnamasyāṃ smṛtau na kiṃcidasti | 
yadāha

     idameva ca naḥ sukhaṃ yatsātaṃ saṃvedanam |

iti | saṃskārādeva tu sukharūpatāyāṃ sukhānubhavajñānamiva idaṃ syāt; 
natu smaraṇamiti | anena natu vyavasthāpikā ghaṭate iti vṛttirvyākhyatā || 1 ||

     nanu mā bhūt paraviṣayasya svīkāraḥ, yastu 
saṃskāramahimopanato'dhyātmasiddhaśca mama anubhavo'bhavaditi 
smṛtāvanubhavasya avabhāsaḥ, sa kiṃ na aṅgīkriyate ityāśaṅkya 
tannirākaraṇahetutayā sūtraṃ

     dṛk svābhāsaiva nānyena vedyā rūpadṛśeva dṛk |
     rase saṃskārajatvaṃ tu tattulyatvaṃ na tadgatiḥ || 2 ||

     dṛk jñānam | sā svasyaiva ābhāsaḥ svasya ābhāsanaṃ nāma tasyaiveti | 
naca asyā aprakāśamānaṃ rūpamastīti | prakāśaśca asyāḥ

(page 214)

paraprasādopanato'pi bhavet, sadāprakāśamānatve'pi ca 
nīlādyākāracchāyākalpaṃ dvitīyamapi aprakāśamānaṃ rūpaṃ syāditi 
avadhāraṇadvayamanyat | tena sva eva asyā ābhāsa eva, svasyā ābhāsa eveti 
vetyevaṃ vaiyadhikaraṇyasāmānādhikaraṇyābhyāṃ yadīyaḥ svabhāvaḥ 
prakāśena sarvasya niyamyate, sā jaḍāt bhidyate | tadatra niyamopalakṣitena anena 
lakṣaṇena anyavedyatvaṃ nirākṛtam | rase rasaviṣayā dṛk yathā na anyena 
rūpādijñānena vedyā, tadvat sarvā dṛk na anyena jñānena vedyā | 
anubhavaśca dṛgrūpaḥ iti na smṛtijñānena vedyaḥ | saṃskāreṇa tarhi kiṃ kṛtam 
| āha viṣayasya janakasya abhāvāt nirviṣayatāyāṃ prāptāyāṃ 
saviṣayatārūpaṃ tattulyatvaṃ tena  kṛtam, upacārāttu kāryakāraṇayorabhedena 
nirdeśaḥ | upacāre prayojakaṃ kāryāntarābhāvena tadekapravaṇatādhigamaḥ, 
natu tadavagamarūpatvaṃ pūrvānubhavābhāsakatvaṃ, saṃskārajanyaṃ 
tattulyatvamapi vastucintayā ucyate | tasya tu gatiravagamo na upapadyate | 
smṛtyanubhavayorhi kastṛtīyaḥ sādṛśyamadhyavasyet | tau ca ananyonyadṛśvānau 
na sādṛśyamadhigacchata iti sūtrārthaḥ | na tadgatiḥ ityatra dvāvarthau 
tacchabdena anubhavasya sādṛśyasya ca parāmarśāt | tatra prathamārtho 
dvitīyasmin hetutvena mantavyaḥ | upacāra iha vṛttau sphuṭīkṛtaḥ 
saṃskārajatvena iti | etat saṃkṣepeṇa avatārayati ādya iti | yata ādyānubhave 
vekadatvādanubhavasya yat mukhaṃ viṣayaprakāśanaṃ tena smṛterapi 
viṣayaprakāśanarūpatvaṃ syāt; naca tadastīti sūtrasya gamyamānasādhyā-
bhiprāyanirdeśaḥ | yasmāt ityanena gamyamānasādhyopayogitvaṃ darśitam | 
saṃkārajatve'pi iti abhedopacārāt tulyatvamapi saṃkṣepeṇa uktam | 
jñānāntaravedyaṃ na bhavati iti | amunā tadgatiḥ ityasya saṃkṣepeṇa dvidhā

(page 215)

vyākhyānam-na anubhavasya avagamaḥ smṛtiḥ, na tattulyatvasya avabhāsaḥ 
smṛtyā anubhavena tṛtīyena vā | sarvatra sādhāraṇaṃ hetuvacanaṃ jñānaṃ 
jñānāntaravedyaṃ neti | svasaṃvedanaikarūpatvāt ityanena 
dṛgityāderardhasya saṃkṣipya arthanirdeśaḥ | ekagrahaṇena evakārārtha-
vyākhyānam-ekamekādi ananyasahitamekaṃ ca, tadeva; natu kadācidanyat, ekasya 
ca tasyaiva ajaḍasya rūpaṃ na jaḍasya | svasaṃvedanamekaṃ rūpaṃ yasya iti 
ṭīkākāro'sya sūtrasya śaṅkitaparamatanirasanahetutāṃ hiśabdena dyotayati | 
dṛgeva svābhāsā, dṛk svābhāsaivetyevamayogānyayogopalakṣitasvābhāsaniya-
mavattvaṃ dṛśo lakṣaṇam | tatra dṛgeva svābhāsā na anyadvastu iti 
yadanyadākṣiptaṃ jaḍaṃ, tallakṣaṇapuraḥsaramajaḍāyā dṛśo lakṣaṇamāha 
ayaṃ hi iti | aprakāśātmā jaḍa ityukte nīlaṃ prakāśate yadā, tadā na jaḍaṃ 
syāditi svayaṃgrahaṇam | prakāśamānasyāpi hi tasya yat prakāśanaṃ, na tat 
svātmani nīlarūpe saṃbandhitayā viśrāntam; apitu paratra pramātṛrūpe | tena 
ayaṃ vigrahaḥ-avidyamānaḥ prakāśaḥ prakāśanaṃ yasmin viśrāntatayā, 
tādṛgātmā svabhāvo yasyeti | etadāha svātmano na prakāśaḥ iti | asyaiva 
sphuṭīkaraṇaṃ bhaviṣyati-svātmano na prakāśate, apitu parasya prakāśate 
iti | saptamyarthe ṣaṣṭhī | yacca nīlaṃ prakāśate ityatra pakāśanaṃ nāma, na tat 
nīlasya svabhāvaḥ; apitu parabhūtameva tat nīlāt | caitramaitrādeḥ pramāturhi 
svabhāvabhūtaṃ tat | prakāśanaṃ na ātmā, apitu parabhūtaṃ yasyeti vigrahaḥ | 
tadāha svātmanā na asya prakāśaḥ iti | etadeva vyaktayiṣyati para eva asya 
prakāśaḥ iti | evaṃ nīlaṃ yathā svātmani nīlaṃ, na tathā prakāśarūpaṃ, 
prakāśanaṃ ca yathā pramātūrūpaṃ na tathā nīlasyeti yasya aprakāśo

(page 216)

rūpaṃ, prakāśaśca na rūpaṃ; tat jaḍamiti tātparyam | etadviparyayeṇa ajaḍaṃ 
jñānaṃ yasya aprakāśo na rūpaṃ, tat darśayati ajaḍastu iti svātmanaḥ 
prakāśaḥ svātmā asya prakāśaḥ iti prakāśanamātmani viśrāntaṃ 
yasyeti, prakāśanamātmā svabhāvaḥ, natu paro vyatirikto yasyeti ca 
vigrahadvayena prakāśātmā iti vyākhyātam | tadeva krameṇa sphuṭīkaroti 
svātmana eva ityādinā | evamaprakāśātmā prakāśātmeti ca 
jaḍājaḍayorlakṣaṇaṃ pratyekaṃ dvidhā svarūpayojanamukhena 
pararūpavyāvartanamukhena ca ṭīkākṛtā vyākhyātaṃ krameṇa sphuṭayatā | 
anenaiva ṭīkāgranthena svābhāsaiva iti niyamaścaturdhā vyākhyātaḥ | tathāhi 
svarūpasyaiva sā prakāśa iti vyākhyātaṃ svātmanaḥ prakāśaḥ iti, 
aprakāśamānamasyā na rūpamiti vyākhyātaṃ svātmā asya prakāśa iti 
kadācidapi na asyāḥ prakāśaḥ paraprasādopanata iti vivṛtaṃ svātmana eva 
prakāśate na parasya iti, nīlādyākārāntaramasyā na rūpamiti vivṛtaṃ 
paro'sya na prakāśaḥ iti | paro hi yo nīlādiḥ, so'sya kathaṃ 
prakāśātmakarūpaḥ syādityarthaḥ | etadvaiparītyena jaḍe'pi caturdhā 
lakṣaṇaṃ yojyam | sarvā hi jñaptiḥ iti sarvaśabdena dṛgiti jātāvekavacanaṃ 
vyākhyātam, natu adṛgrūpam; dṛgityavadhāraṇaṃ ca | svābhāsā hi yā kācana 
vastumātrā, sā sarvā dṛgrūpā bhavatīti | vākyāntaragataṃ hi 
avadhāraṇamekatra aṃśe'pi avadhārite yadyapi kṛtakṛtyaṃ bhavati yat tatra tatra 
ucyate bhinnakrama iti, tathāpi sarvāṅgaparipūrṇaṃ pūrṇaṃ tat bhavatīti 
sarvāṃśagatatve bādhakaṃ cet nāsti tathaiva vyākhyeyam | naca 
ekavākyatāyāḥ khaṇḍanā kācit, pratyuta niyataikaghanākārasya vākyārthasya 
pratipattirekatayaiva sphuṭā bhavati, 

(page 217)

tata eva brahmādiṣuhanterbhūte kvip ityādau 
caturvidhāvadhāraṇāśrayaṇamanu-padakārādayaḥ pratipedire | 
vyākhyānārthaṃ tu avāntaravākyotthāpanaṃ na vākyabhedamānayati 
ekasminnapi niyame vidhāvapivā tasya avaśyaṃbhāvāt | brahmādaya 
evaṃbhūtāstāvat mantavyā upapadatvenetyādivākyabhedamanta-reṇa 
vyākhyānāyogādityalaṃ bahunā | nanu evaṃ niyame dṛgvyatiriktasya jaḍatvamiti 
uktaṃ bhavati | tataśca jñānebhyo'tirikto yaḥ pramātā, sa jaḍo bhavediti 
ajaḍapramātṛvādī jñānasvābhāsatāvādena kathaṃ jayedityāśaṅkāṃ 
nirasyati ata eva iti | yadidaṃ jaḍājaḍayorlakṣaṇamuktam, tata eva hetorna jaḍaḥ 
prakāśate svayam, nāpi ayamarthaḥ prakāśakārī | vyatirekeṇa uktvā anvayena 
āha prakāśasyaiva hi iti | yasmādayamanvayo'sti, tasmāt vyatireko'pi ayaṃ 
pāramārthika iti hiśabdaḥ | nanu prakāśasya prakāśate iti prakāśadvayaṃ syāt, 
naca evaṃ | asmadartha eva hi prakāśate, iti iyaṃ ca asau saṃvidvā draṣṭṭatā vā 
jñānaṃ vā na matā | āha prakāśa eva hi iti | hiśabdena hetutāṃ dyotayatā 
nirākaraṇīyavastu śaṅkyamānaṃ sūcitam | pramāyāṃ svatantraḥ pramātā, 
pramā ca prakāśanam | tat yasya na anyataḥ, anyasya ca yatprasādāt tat; sa eva 
tasyāṃ svatantra iti tātparyam | prakāśāt iti nīlaṃ prakāśate iti yaḥ 
prakāśabhāgaḥ, tasmādbhinnaḥ svātmāṃśaḥ prakāśasvabhāvo'nyathā veti 
vikalpadvayam | ydi prathamaḥ pakṣaḥ, tarhi arthāṃśagataḥ prakāśo'nyaḥ 
kimaṅgīkriyate | nahi prakāśadvayaṃ bhāti, nacāpi prakāśasya 
deśakālasvarūpato bheda iti vitatya uditaṃ prāk | prakaṭatā ca na arthadharma 
ityapi uktam | saṃvittu vivecayiṣyate | tatprathamapakṣe prakāśa eva prakāśakaḥ 
pramāteti siddham | dvitīyastu pakṣo doṣopahata

(page 218)

iti upekṣya evetyāha prakāśātmatve iti | tataśca prakāśasyaiva nīlaṃ 
prakāśate ityatra ayaṃ paramārthaḥ-mahāprakāśātmakaṃ yat bhagavato 
rūpam, tatraiva svaśaktyā śūnyaprāṇādyantaḥsaṃkucito bahirviṣayeṣu na 
atyantaṃ saṃkucito yaḥ pramātā prakāśate, sa eva bahiḥ saṃkocamāpadya 
nīlaprakāśatvena bhātīti | paramārthata iyaṃ śrīmato mahādevasya 
śaktivijṛmbhā mahādarpaṇāntaravabhāsipragṛhītapratibimbakabahutarasūkṣma-
darpaṇāntaravaditi prakāśa eva ajaḍaḥ pramāteti yuktam | nanu jaḍa eva 
aprakāśamānaḥ pramātā astu | āha tadaprakāśa iti kasya iti mama iti | 
prakāśamānasyaiva hi bhittikalpasya vicitrakalpatayā nīlaṃ prakāśate ityādaya 
ullekhāḥ | tatrāpica iti apekṣaṇīye pramātrantare | tathātve iti jaḍatvena 
pramātrantarāpekṣāyāmanavasthā | nanu bhavatu asau bījāṅkuravat | bhavet, 
yadi mūlaṃ na nihanyāt, nihanti tu | tadāha arthasya pratipattiravabhāso na bhavet 
pūrvarūpavilakṣaṇasya prakāśamānasya kasyacidabhāvāt | nanu ca iyatā 
prakāśamātraṃ pratyarthaniyataṃ sidhyet, na pramāteti | āha anugata iti | sa 
prakāśo yadyapi bahirmukhatayā vedyabhedena taduparāgāyātena ca 
deśakālabhedena saṃkucitaḥ, tathāpi antarmukhapramātṛlakṣaṇamapi 
asaṃkucitamabhinnaṃ rūpaṃ tatra saṃkucite'nugatam | tena vinā na 
kaścidarthānāṃ kāryakāraṇabhāvabādhyabādhakabhāvādisamanvayo 
lokayātrāsvabhāvaḥ paramārthopadeśaparyantaḥ syāditi vitatya bhaviṣyati

     deśakālakramajuṣā---------| (1 | 7 | 3)

ityādau

     samalo vimalo vāpi vyavahāro'nubhūyate | (1 | 7 | 14)

ityante prakaraṇe | nanu anugataṃ pramātṛrūpaṃ jñānalakṣaṇānāṃ 
pramāṇāṃ

(page 219)

samavāyikāraṇamātmā bhaviṣyatīti kiṃ tatprakāśanāprakāśanacintayā,-
ityāśaṅkya āha tataḥ iti | yato'ntarmukhaprakāśasvabhāvo'nusandhānapratya-
vabhāsaparāmarśasvabhāva eva samanvayaḥ, tato na pramākāraṇatvamātreṇa 
viṣayendriyādivailakṣaṇyena jaḍasya ātmanaḥ pramātṛtā yuktā | nanu 
kāṇādadṛśā jaḍatvamanupapannamastu pramātuḥ, prakāśamānatve tu 
pramāturghaṭāderiva kārakasāmagrījanyatadviṣayasaṃvidutpādalakṣaṇaṃ 
katham | nahi ghaṭaṃ vedmītivadahamaṃśaḥ karmatvena bhāti, tata eva 
ayamajaḍo'parokṣaśceti | etat prābhākaraṃ mataṃ svadarśanena samīkaroti 
anyathā tu upapadyate iti vacanam | nīlaṃ hi yathā idamiti parasya prakāśate, na 
evamayamātmeti | tatkathaṃ jaḍaḥ syādidantayā prakāśanābhāvāt | naca ayaṃ 
prakāśaḥ | nīlasukhādi hi prakāśate iti syāt tadviṣayā saṃvidutpadyate | nanu 
ātmā prakāśate ātmasaṃvittyanudayāt, tato'yaṃ na nīlavat pratyakṣo 
nīlapratyakṣatāyām | naca sarvathā niḥsvabhāva eveti aparokṣa ātmā iti 
tadityaparokṣatābhidhānameva yuktamasmaduktayā svaprakāśātmatayā, natu 
anyathā | tathā hi sato dvayī gatiḥ-prakāśate cet, pratyakṣaḥ; na cet, parokṣaḥ | 
tatra aprakāśanapakṣe parokṣatā syāt, prakāśanapakṣe pratyakṣateti 
aparokṣatābhidhānena prakārāntaramupatiṣṭheta asattvaṃ nāma | naca 
tadyuktamityāha nahi iti | puruṣabhedaniyataḥ iti mama prakāśate caitrasya 
prakāśate iti | evaṃ prakārāntareṇa apārokṣyamasattāyāmeva viśrāmyediti 
upapādya svadarśanena tat nirvahati aparokṣyaṃ punaḥ iti | prasiddhaṃ 
yadaindriyakamānasapratyakṣasaṃvedyaṃ, tadidamiti pramāturbhedena bhātīti 
akṣapratigamādastu pratyakṣam, naivaṃ pramātā | tat na pratyakṣo naca na bhātīti 
na parokṣaḥ | anyathā iti evamabhyupagate'sya bhaṅgībhaṇitasya

(page 220)

 viṣayavibhāge parokṣataiva yadi tasya astitvamiti ākūtaśeṣaḥ | pareṇa hi 
evamucyate-ahaṃ ghaṭaṃ vedmi, ahaṃ paṭaṃ vedmītyādivyavahāreṣu 
ghaṭādiviṣayāḥ saṃvida utpadyamānāśca vilīyamānāśca bhānti | 
tathābhūtasaṃvidudayaprasādāt ghaṭādīnāṃ pratyakṣatā | tāśca saṃvido na 
viṣayadharmaḥ, na ātmadharmaḥ svātantryeṇa nirbhāsanāt | tadetadastu tāvat, 
yattu ahamiti bhāti, na tatra saṃvidudayo'pekṣyastadapekṣaṇe tadbhānasya 
vicchinnatayā prasaṅgāt, karmatvena ca | naca evam | yadāhuḥ

     sakṛt vibhāta ātmā |

iti | tadatra ātmanaḥ prakāśarūpataiva upagatā bhavati kevalaṃ; saṃvidāmapi 
prakāśarūpatve svarūpadeśakālādibhedābhāve tataḥ prakāśarūpāt 
pāramārthikāt kathaṃ bhedo bhavediti māyākṛtanīlādi 
bhedoparāgasaṃkocaprasādopanato naiva aṅgīkartavyo'smannayānupraveśeneti 
prābhākarāṇāmapi moho'pasāritaḥ prasaṅgāt | tadetadāha ata eva iti | 
yadetadapārokṣyaṃ svātantryaprakāśanasāramaṅgīkṛtam, tata eva 
hetoridamayatnasiddhamaṅgīkartavyam | yat kila vakṣyate-astitvaṃ 
prakāśamānatvameva, tacca prakāśasvarūpe svaniṣṭhameva ananyāpekṣatvāt | 
māyākalpitabhedatvena māyādaśāyāṃ yo nīlādirjaḍaḥ, sa pramātṛniṣṭha 
eva prakāśate iti pramātureva asāvasti, natu svātmanaḥ kimapi asau; svātmaiva hi 
asya na kaściditi | tathāca ajaḍapramātṛsiddhiḥ

     evamātmanyasatkalpāḥ prakāśasyaiva santyamī |
     jaḍāḥ prakāśa evāsti svātmanaḥ svaparātmabhiḥ || (13)

iti | natu saṃvidvādī prābhākaraḥ kāmamamunā nayena svadarśane 
nipātyatām, kāṇādastu katham | sa hi evamāha-ātmani samavāyikāreṇa 
manaḥsaṃyogādasamavāyikāraṇāt kāryaikārthasamavāyena

(page 221)

pratyāsannāt dṛṣṭasāmarthyācca akṣālokādernimittakāraṇācca 
jñānamutpadyate cet, arthaḥ prakāśate iti | tadarthaprakāśādhīnaśca 
icchāprayatnadehakriyāhānādānādirvyavahāraḥ saṃpannaḥ iti kiṃ 
prakāśamānatvena ātmanaḥ kalpitena | yadāpi ātmā prakāśate iti vyavahāraḥ, 
tadāpi anumānena manasaiva ātmaviṣayajñānameva ātmanaḥ prakāśanamiti 
kā hāniḥ | atra ucyate-kiṃ jñānotpattirarthasya prakāśatāṃ karoti, uta saiva 
saḥ | tatra prathamaṃ pakṣamākṣipati naca iti | prakaṭatā hi 
evamarthadharmo'ṅgīkṛtaḥ syāt kāryatābhyupagame | sā ca dūṣitā bahuśa iti 
svabhāvatāpakṣa eva dvitīyo yuktaḥ | tadāha apitu jñānameva iti 
prakāśamānatā iti saṃbandhaḥ | tadapi iti ātmākṣārthādistāvat na 
prakāśadharmāḥ, jñānamapica yadi na prakāśadharmaḥ; tarhi prāgvat iti 
tadanudaye yathā na kiṃcit prakāśate, tathā tadudaye'pi mā kiṃcit 
prākāśiṣṭa, kiṃ naścchinnam | kiṃ netyāha artho'pi iti | arthasya hi 
jñānameva pratyakṣateti atatprakāśe kathaṃ pratyakṣatvena asau vyavahāraḥ 
śuklāprakāśe śuklatvena iva | tadvyavahāryatāyāṃ hi kāraṇaṃ tadrūpeṇa 
prakāśanam, anyathā niyamena tathā vyavahāraḥ kuta iti kāraṇānupalabdhiḥ | 
atha pratyakṣatāpi jñānāntareṇa prakāśate iti ucyate, tadanavastheti 
prāgvacchabdasya arthaḥ | evaṃ prakāśasya tāvat paraprakāśyatā na upapannā | 
tāvadgrahaṇena idamāha-prakāśasya idaṃ svābhāsatvaṃ sthitam, tasmin sati 
paraprakāśyatvaṃ nivṛttam | tannivṛttāvanubhavaḥ smṛtijñānena na prakāśyate 
iti | yadyapi iyat prakṛtaṃ prameyaṃ, pramātā tu na adyāpi siddhaḥ, tathāpi 
tattvacintā iyaṃ vādarūpā vartate iti prakāśasya tāttvikarūpacintanaṃ 
ṭīkāyāṃ na asamañjasamiti

(page 222)

tata eva na asya codyasya āśaṅkā kila | bauddhena smṛtisamarthanāya 
anubhavajñānaṃ smṛtijñānena bhāṣyatāmityukte kārikayā 
ucitamuttaramuktam, vṛttyā api adanusāreṇa nirūpitam | tat na kiṃcit 
sūtravṛttyorayuktam | vivṛtau tu sarvā hi jñaptiḥ iti vyākhyātuṃ 
jaḍājaḍayorlakṣaṇabhedo ya uktaḥ, sa yuktaḥ | jñānaṃ jñānāntaravedyaṃ 
na bhavati iti hi prakṛtametat | tadanantaraṃ tu tatprakṛtaprameyasamarthanagrantha 
eva kartavyaḥ ekapramātṛniṣṭhatvenāpica ityādiḥ | anena hi 
saṃtānāntarajñānasya kadācit jñānāntareṇa anumānādinā 
prakāśyatvamastu, natu svasaṃtatau tat kathamapi upapannamiti āvedyate | madhye 
tu yo'yaṃ granthaḥ ata eva na yasya prakāśaḥ svātmabhūtaḥ ityādiḥ 
parāśayaḥ prakāśa eva bhavati, natu tadanumānam ityantaḥ; sa kathaṃ 
saṃgacchate | nahi anena kārikāvṛttyarthaḥ kaścit samarthyate, kevalaṃ 
pramāturjaḍājaḍatvacintā kriyate | smṛtibalāt pramātṛprasādhanāyaiva ca ayaṃ 
yatnaḥ | tathāhi jñānānāṃ na anyonyaviṣayasparśanena 
anyonyaprakāśyaprakāśakabhāvastadadhīnaśca sarvasmṛtyādivyavahāra iti 
pramātā avaśyāṅgīkārya iti prakaraṇānte nirvāhayiṣyate

     na cedantaḥ kṛtānantaviśvarūpaḥ---------| (1 | 3 | 7)

iti | tasmāt kimetaditi yataḥ prakāśasya vṛtāntastilaśastattvacintāyāṃ 
vicārayitavyaḥ | svaprakāśasvarūpaparyālocanaprasaṅgāt yadāyātam, tat 
cedupekṣeta vivṛtikāraḥ, na suspaṣṭamanena jñaptisvarūpaṃ vivṛtaṃ syāt | 
tataśca tadvivarīṣuṇā tatsvarūpaṃ ca nirūpitaṃ prakṛtaśca jñānasya 
svaprakāśatāvādaḥ samarthitaḥ | ayaṃ hi abhiprāyaḥ-prakāśastāvadeko'stu 
vā, paramārthato'neko vā, pramātṛrūpo vā |

(page 223)

sarvathā tāvat paraprakāśyatvamasya anucitamiti | vastutaśca asya aikyameva 
ucitaṃ bhedahetoḥ svarūpadeśakālāderayogādityāśayenāpi dṛk iti 
ekavacanaṃ sūtre | anādaramatra tu khyāpayituṃ sarvā iti vṛttau | 
tatsaṃvādanārthameva sūtrāntaravacasā bahuvacanāntena saṃvādanamiti na 
kiṃcidatra avadyam | madhyagranthāvatāraṇe ca asmābhiruktaṃ yadi bodhaḥ 
svaprakāśaṃ jñānamudgrāhayan smṛtiṃ samarthayitumakṣama iti pramātā 
kaścidaṅgīkriyate, sa tarhi jñānavyatiriktatvādeva svaprakāśaḥ prāpnotīti 
apasiddhāntaḥ siddhāntinaḥ prasajyate | ayameva hi evaṃvidhasya viṣayo yatra 
paropadeśāya vāde kriyamāṇe tattvanirūpaṇāya bahutaraṃ vastu samarthyam, 
tatra kiṃcit samarthayamānasya samarthanīyāntaraghaṭanamiti | ata eva na ayaṃ 
hetvābhāsasya viṣayaḥ | sahi ekasādhyaviṣayo bhavati | 
tadapasiddhāntaśaṅkānirākaraṇamakāri ṭīkākāreṇa | nahi pramātā nāma 
jñānavyatiriktaṃ kiṃcit, apitu jñānānāṃ bahirmukhasaṃkocabhājāṃ 
yadantarmukhamadeśakālabhedaprāṇitaṃ, tadeva sa iti | kiṃca svaprakāśatvaṃ 
nāma bodhasya lakṣaṇamiha uktaṃ, tatra lakṣyavyatirikte'pi viṣaye yat 
lakṣaṇamāste, tadativyāptidoṣadūṣitamiti alakṣaṇaṃ syāt | lakṣaṇahetuśca 
ayam | tadidaṃ pramātari api asti bhavanmate iti siddhāntinaḥ kathamidaṃ 
bodhasya lakṣaṇam | naca parasiddhatāmātreṇa vastusiddhirityapi bauddhasya bhavet 
vacanāvakāśaḥ, tamapi upaśamayituṃ madhyagranthaḥ,-ityalaṃ bahunā, 
prakṛtaṃ tu brūmaḥ | nanu prakāśatve pramāturjaḍatāyāmanavasthā,-iti 
aprakāśasvabhāvo'sāvuktaḥ, tadetat kathaṃ parapramāturvyāpāravyāhārādi-
nā anumeyatvāt | bauddhasya api jñānameva saṃtatyā vikalpakatayā vā 
pramātṛrūpam | tadapi vyāpārādinā parasantānagatamanumeyamiti kaṃcit 
bruvāṇaṃ pratikṣipati

(page 224)

yadapi iti | nanu jñānamapi siddhāntimate pramāturavyatiriktam | tat 
tasminnanumeyatayā prakāśyatvena aṅgīkṛte pramāturapi syādeva 
prakāśyatvamiti | āha kalpita iti | iha yathā bauddhamate svaprakāśasyāpi 
jñānasya pratyakṣavedyasyāpivā ghaṭāderarthasya kāryatvādirdharmo 
vyatirikto'pi vyāvṛttibuddhyā kalpito'numīyamāno'pi na 
svasaṃvidadhyakṣasiddhatāmapahastayati, tathā pramāturmāyāśaktyā yat 
nirākāravāde viṣayaunmukhyaṃ nāma spaṣṭaṃ sākāravāde viṣayākāratva-
manatiriktamapi atiriktamiva rūpaṃ, tasya prakāśyatve'pi na pramātuḥ 
svaprakāśatā khaṇḍyate paramārthasya kalpanayā anapabādhanāt | 
mūlaprasiddhameva hi rūpaṃ tatra anumānena kālpanikena upabṛṃhyate 
svaprakāśatayā vinā yathoktayuktibhiranirvāhāt | evaṃ jñānameva anumeyaṃ, 
natu paramārthaprakāśaḥ | taddharmānumeyatoparāgāt tu pramātuḥ parasya 
anumānamiti prasiddhiḥ | nanu grāhako'pi paro'numeyatayā prasiddhaḥ, kimatra 
bādhakaṃ yena paroparāgakṛto'yamatra anumeyatāvyavahāraḥ syāt | astu evam, 
tathāpitu parasaṃtatipatitaśarīraprāṇabuddhiśūnyarūpasamāviṣṭatvaṃ 
prakāśasya anumīyate svaprakāśasyāpi tatra vyāpāravyāhārādinā | tataśca 
ayaṃ paramārthaḥ-svaprakāśaṃ saṃvedanaṃ sakaladikkālagatamapi adhunā 
dharmiṇyetaccharīrādau viṣayonmukhaṃ viṣayākārametaccharīrāditādātmya-
samāviṣṭamiva sādhyametaccharīrādivyāpāravyāhārayogāt svaśarīrādivat | 
naca etāvatā svaprakāśatāhāniḥ svasaṃvedanasya | tathā

     sāmānyamekaṃ pratyakṣam-|

iti darśane kānyakubje gaurastīti pramāṇāntareṇa prasiddho 
gotvasaṃbandho'numīyamāno'pi na gotvasya pratyakṣatāmapahanti |

(page 225)

tadeva hi tat gotvaṃ pratyakṣasiddhaṃ tatra astīti siddhaṃ tena anumānena 
upavṛṃhyate | yacca yena anumānena upavṛṃhyate, tat tasya na bādhakaṃ bhavati 
vyavahārasādhanamiva pratyakṣasya | tathāca parapramātṛtānumānena 
svaprakāśatvameva upodbalyate svaprakāśatvasya abhāve pramātṛtāyā eva 
anupapatteḥ | tathāca dehe kriyādarśanādevamadhyavasīyate | atra uttiṣṭhāmīti 
svaprakāśamabhisandhānamasti sāvegaṃ grāsatātparyadarśanāt bhuñje iti, 
supte prāṇādipreraṇāt prerayāmīti sarvatra ca asmadarthaviśrāntaprakāśapra-
tīteriti | bādhakasya hi kāraṇaṃ tadrūponmūlakatvam, anyathā sarvaṃ sarvasya 
bādhakaṃ bhavet | tadvirūddhaṃ ca tadupavṛṃhakatvamiti 
kāraṇaviruddhopalabdhiḥ | paraśarīrasya pramātṛtā paramanumeyā | tattu 
pratyakṣamapi bhavati, paraprāṇādi tu svarūpeṇa anumeyameva sarvadeti 
śarīragrahaṇaṃ na kṛtam | yathā ca svasaṃtāne'pi na svaprakāśatāhāniḥ, 
tathā parasaṃtāne'pi | śarīrādipramātṛtābhimānadārḍhyāt tu paro'yaṃ 
pramāteti vyavahāraḥ | paramārthapramātā tu svaprakāśa eva | so'pica asya 
anumātṛtayā vartamānasya pramātuḥ svaprakāśatvena avaśyaṃ bhāti anyathā 
pramātṛtāyā eva ayogāt | uktaṃ hi

     yadyapyarthasthiti-------| (a. pra. si. 20)

iti | pramātṛtvena tu abhimānāspadaṃ na bhavati dehādipramātṛtābhimāna-
dārḍhyamityāśayena anupraviṣṭagrahaṇam | anuprāṇakatayā 
praviṣṭamanupraviṣṭamiti | kva anupraviṣṭamiti nirūpayituṃ svaśabdena 
pratyagātmaśarīraprāṇādiruktaḥ | svasya dehādeḥ pramātṛtvena yat 
saṃvedanaṃ, tadanuprāṇakatvena praviṣṭo'vaśyaṃ nirbhāsanayogya iti yāvat | 
evaṃ paramārthapramāturekatvāt svasaṃvedanaprakāśasya anumeyatā kvacidapi 
na upapanā, tat kathaṃ prakāśyatvaṃ syāditi uktam | adhunā tu

(page 226)

idamāha-bhavantu vā bahavaḥ pramātāraḥ, tathāpi svapramātari tāvat 
prakāśyatvaṃ nāsti; parapramātṛṣu tu tadanumānabalādānīyeta | naca 
anumānena kvacidapi svalakṣaṇaṃ spṛśyate | sāmānyaviṣayatvaṃ hi tasya 
anyathā saṃbandhagrahaṇādyayogāt | tataśca pramātari paratra yadi nāma 
apoharūpamapramātṛvyāvṛttyātmaparigṛhītamavastujñānākāramātraṃ vā 
vyatiriktamātmatvalakṣaṇaṃ sāmānyaṃ vā, tāvatā tadastu prakāśyam | 
vastvantarasya tu pramātuḥ kaḥ prakāśyatākalaṅkārpaṇāvakāśa iti | 
anumānamapica iti caśabdaḥ prameyāntarasamuccaye | apiśabdena pratyakṣasya 
atra aprakāśyatāpādane nāsti saṃbhāvanetyāha | evakāreṇa ghaṭādāvapi 
anumānadiśā na prakāśyatvaṃ nirvahatīti brūte | 
adhyakṣajñānāvabhāsinaḥ iti sākṣātkārānupraveśayogyaṃ svalakṣaṇa-
manayā bhaṅgyā uktamiti ghaṭāderapi na anumeyatvam, kimaṅga 
pramātṛsvalakṣaṇasyeti | nanu avastugrāhakatve'pi anumānasya 
vastvadhyavasāyitayā prāmāṇyam | yadāha

     prāmāṇyaṃ vastuviṣayaṃ dvayoḥ---------|

iti | tadanumānāgamavikalpairvastubhūte ātmani adhyavasāya iti 
tathādhyavaseyatvāt prakāśyatvamāgacchedeveti āśaṅkāṃ vyapohati ātmā 
iti | ātmeti vikalpena pramāteti vikalpena ceti saṃbandhaḥ | ādigrahaṇena 
āgamādigrahaṇam | dvitīyaścakāraḥ pūrvapakṣaśaṅkādyotakaḥ | vakṣyate iti 
ṭīkākṛtā | yadyapi uktamādisiddhasūtre, svataḥsiddhasūtre ca; tathāpica

Reading translation: withheld. pack L2 entries carry no Sanskrit cites to join on (no verse mapping possible) The verify pack carries the layer bytes; no English is quoted without a verified verse mapping.

Claim table

ClaimStatusBasis
Link completenessFAIL (7 gaps named)assurance.trace_links_present + gaps
Human reviewUNREVIEWED (machine rendering; no human sign-off)assurance.review
Deterministic chunk gateBLOCKED (PROOF_NOT_RUN)proofs.chunk_gate
Manuscript witnessUNPINNED (0 verified corpus-wide)identity.witness
Source-span completenessUNKNOWNassurance: ledger span is an excerpt; volume not hashed

What this does NOT establish

Verify it

  1. Fetch the trace: curl -s https://svatantrya.net/data/traces/ipvv-chunkK-purvapaksa-siddhanta.json
  2. Fetch the pack manifest: curl -s https://svatantrya.net/data/verify/ipvv-chunkK-purvapaksa-siddhanta/manifest.json
  3. For each artifact: curl -s https://svatantrya.net/data/verify/ipvv-chunkK-purvapaksa-siddhanta/<name> | sha256sum, then compare that hash with the same artifact's 'sha256' above and in the trace. If every artifact matches and the trace's recorded verdict/gaps agree with what you read, the chain is intact. A mismatch means the upstream bytes changed after the trace was made: treat the trace as stale, not the hash as wrong.
  4. If every hash matches and the verdict/gaps here agree with the trace, the chain is intact. A mismatch means upstream bytes changed: treat the trace as stale, not the hash as wrong.

Hashes

source excerpt: 805e824019ea977e4fd8045cbdcdff82bd4f209ba63b13a7003e326be357c26e
  ledger: ipvv/passages.jsonl · edition: edition unrecorded (UNKNOWN)
layer argmap: UNKNOWN (no bytes recorded)
layer c1: UNKNOWN (no bytes recorded)
layer c2: NOT-APPLICABLE (no bytes recorded)
layer l0: UNKNOWN (no bytes recorded)
layer l2: 56f512e71fc674e6…  ipvv/data/chunkK-purvapaksa-siddhanta.l2.json  BOUND
layer l3: UNKNOWN (no bytes recorded)
layer l4: UNKNOWN (no bytes recorded)
layer t1: UNKNOWN (no bytes recorded)
song proof :   UNKNOWN (0 warnings)
trace bundle traces/ipvv-chunkK-purvapaksa-siddhanta.json: cf7a309509cd62206f9ffef203a9f5f64b05c0eb6d03ea61200dbf2f3f1a1b88
verify pack artifacts (bytes):
source.txt  805e824019ea977e…  36221B
chunkK-purvapaksa-siddhanta.l2.json  56f512e71fc674e6…  2897B

Chain

HopValueStatus
SOURCE edition + spanedition unrecorded; verses M00020:5750-6300 excerptUNKNOWN; span UNKNOWN
LAYERSshas below; song-file pathsBOUND, NOT-APPLICABLE, UNKNOWN
GATE deterministicPROOF_NOT_RUNBLOCKED
FORMAL theoremsregistry references, run_bound falsenone
TRACE bundlecf7a309509cd6220…PARTIAL (links incomplete — see gaps)
PACK manifest2 artifactslinks present
WITNESSnone verifiedUNPINNED
REVIEWnone boundUNREVIEWED
PUBLICATIONhuman sign-off required; never automaticNOT_AUTHORIZED

Cite this

Svatantrya Reader, “ipvv chunkK-purvapaksa-siddhanta (M00020:5750-6300)”, https://svatantrya.net/claim/ipvv/chunkK-purvapaksa-siddhanta/, version trace cf7a309509cd62206f9ffef203a9f5f64b05c0eb6d03ea61200dbf2f3f1a1b88 (full sha256 of the trace bundle). Retrieve and re-verify: curl -s https://svatantrya.net/data/traces/ipvv-chunkK-purvapaksa-siddhanta.json | sha256sum must print this digest. Translators/editors of record: not established here — see edition record. The URL serves the live version; the digest pins the cited bytes. There is no archival resolver: the digest is integrity evidence, not durable storage or scholarly validation. “Complete” means links present — not approval, proof, or witness verification.

Related

Provenance